Inhoud van de 99e jaargang no. 2 april 2002  

• Anton Brombacher,
  Riviereiland De Bol
  

• Dick Kerkhof,
  De vegetatie van De Bol, toen, nu en straks
  

• Els Koopmans-Grommé,
  De tuin als minibiotoop (2)
  

• Steven van den Brand,
  De natuur stelt je toch steeds weer voor verrassingen
  

• Kees Marsman,
  Mijn favoriet: de Hemelboom
  

• Menno Zeeman en In Marbus-Hotho,
  Organiseer je eigen natuur

• Wim de Wilde,
  De boerenzwaluw, slachtoffer van een smetteloos platteland

• Cor Nonhof en Geert van der Poelgeest,
  Natuurmonitoring in de stedelijke omgeving
  

• Ina Marbus-Hotho,
  Een bloeiende cursus Vegetatiekunde

Rubrieken

• Veldbiologie op Internet: Bomen, Henny van der Groep

• Stuifmeel, KNNV-Verenigingsnieuws

• KNNV-Uitgeverij 

De vegetatie van De Bol, toen, nu en straks
Met de benoeming van De Bol tot `Aardkundig Monument' lijkende kansen voor vegetatieontwikkeling op dit voormalig eiland in de Lek bij Lopik een gunstige wending te hebben genomen. Maar vertaalt de aardkundige verscheidenheid van het eiland zich ook in een grote soortendiversiteit? Komt hier goed ontwikkeld stroomdalgrasland en wilgenvloedbos voor? Welke soorten zijn er inde laatste decennia verloren gegaan? En welke kansen en bedreigingen zijn er in de nabije toekomst? Tijd om de balans op te maken.

De tuin als minibiotoop (2)
Het Longkruid in onze tuin voert al jaren een verwoede strijd om het bestaan met allerlei veroveraars als Gevlekte dovenetel en ooievaarsbekken. Als we niet oppassen, overwoekeren die al snel zijn mooie licht gevlekte bladeren. Maar Longkruid is een plant die niet mag ontbreken in de voorjaarstuin. Zijn aardige bloemen, eerst roze en daarna tot blauw verkleurend, vormen een geliefde voedselbron voor allerlei insecten. Een felgele Citroenvlinderman op zo'n kleurig trosje bloempjes is één van de mooiste lentetaferelen. De eerste dikke hommelkoninginnen, vooral van Tuinhommel en Akkerhommel, doen de dunne
bloemstengeltjes ombuigen bij het verzamelen van stuifmeel en nectar.

De natuur stelt je toch steeds weer voor verrassingen

In gesprek met plantensocioloog en landschapsecoloog Anton Stortelder:
Wie zijn de mensen achter botanische standaardwerken als de'Nederlandse Ecologische flora' en 'De vegetatie van Nederland'? Om de lezer daarvan enig idee te geven - plaatsten we jaren geleden in Natura al 'portretten' van Eddy Weeda en Joop Schaminée. Maar van een vraaggesprek met Anton Stortelder, ook een der hoofdauteurs van 'De vegetatie van Nederland', was het tot nu toe nog niet gekomen. Het viel ook niet mee om deze actieve wetenschapper, natuurbeheerder, plattelander, biljarter, motorrijder en ook nog eens... vlieger voor een interview te strikken. Maar uiteindelijk is het gelukt en kon Steven van den Brand hem opzoeken in zijn prachtig in het hout gelegen boerderij 't Olthuus, in het Achterhoekse Mariënvelde.

Mijn favoriet: de Hemelboom

Voor sommige bomen heb ik een zwak en één daarvan is de van oorsprong Aziatische Hemelboom (Ailanthus altissima). Door veel mensen wordt deze boom verguisd vanwege zijn grote, grof aandoende bladeren, maar die mening deel ik niet. Ook zijn eigenschap om schijnbaar op iedere ondergrond spontaan te kiemen en te groeien wordt hem niet altijd in dank afgenomen. Maar het is juist deze laatste eigenschap die hem als stadsboom zo buitengewoon interessant maakt.

Organiseer je eigen natuur!

Een boomgaard met hoogstamfruitbomen midden in een nieuwbouwwijk; een paddenpoel vol beschermde planten, libellen en amfibieën in de achtertuin; of een speeleiland voor kinderen met boomhutten en spannende paadjes op loopafstand. AI heel wat initiatieven van particulieren hebben geleid tot een prettiger leefomgeving. Vooral in verstedelijkte gebieden zijn genoeg enthousiaste mensen te vinden die de natuur graag een handje willen helpen. Maar ook op het platteland blijkt dikwijls behoefte te bestaan aan meer rust en een meer gevarieerde omgeving, bijvoorbeeld in de vorm van een wandel- en fietspad langs weilanden, houtwallen en bloemrijke akkerranden.

De Boerenzwaluw: slachtoffer van een smetteloos platteland

AI een aantal jaren heerst er in vogelminnend Nederland bezorgdheid over het teruglopend aantal zwaluwen, met name waar het de broedparen van Gierzwaluw, Huiszwaluw en Oeverzwaluw betreft. Over de Boerenzwaluw maakten we ons tot nu toe eigenlijk niet zoveel zorgen. Ten onrechte, want de moderne agrarische bedrijfsvoering laat nog maar weinig ruimte voor Hirondo rustica.

Natuurmonitoring in de stedelijke omgeving

'Beleidsmonitoring' is een mooi woord voor allerlei meet- en telwerk waarmee vooral overheidsinstanties de effectiviteit van een bepaald beleid proberen vast te stellen. Het wordt onder meer toegepast op het gevoerde natuurbeleid. In Delft ging de regionale KNNV-afdeling wilde planten tellen, met name 'attractieve aandachtssoorten', in de hoop hiermee het gemeentelijk beleid te kunnen bijsturen... Helaas bleek deze 'AA-monitor' daarvoor geen goed instrument te zijn. Daarom boog de afdeling zich vorig jaar tijdens een studiedag over de vraag wat dan wél een goede monitor zou zijn voor natuur in de stedelijke omgeving.

Een boeiende cursus Veetatiekunde
Als je jarenlang met streeplijsten door het veld hebt gelopen om planteninventarisaties te verrichten, begint er van binnen een gevoel van onvrede te groeien. je hebt dan wel heel veel informatie over een gebied verzameld, maar wat zeggen al die aangekruiste namen op de streeplijst nu eigenlijk? Wat kun je met deze gegevens doen? Om antwoord te kunnen geven op deze vragen organiseerde de CCFV (Contactcommissie voor floristiek en vegetatiekunde) op 18 en 19 mei 2001 voor KNNV'ers een korte cursus `Vegetatiekunde'.