Artikelen | Rubrieken
Natura

Inhoud van de 101e jaargang no. 4 augustus 2004

Artikelen

Rubrieken

Artikelen

Paardenkastanjemineermot verovert Nederland

De laatste jaren vertonen veel paardenkastanjes bruine vlekken, verdorde bladen en een vervroegde bladval. Deze aantastingen worden veroorzaakt door de larven van de Paardenkastanjemineermot, die ontsierende gangen in het blad maken.

Veertien jaar Eikenprocessierups

De overlast van de Eikenprocessierups is nog niet voorbij. Integendeel, het aantal meldingen stijgt weer. Is het nodig om een effectieve natuurlijke vijand, zoals de Grote poppenrover, uit te zetten?

Gezocht: Vliegende herten

Het Vliegend hert is zonder twijfel een van de meest spectaculaire insecten van Nederland. Het mannetje kan wel negen  centimeter groot worden, waarbij met name de gewei-vormige kaken zeer opvallen. EIS-Nederland verzamelt meldingen van deze zeldzame kever (zie ook autualiteiten - oproepen).

Bij verrast, Nesten van de groefbij Lasioglossum sexnotatum

Zomaar in een willekeurige tuin kunnen onverwachte ontmoetingen plaatsvinden en verrassende ontdekkingen gedaan worden. Vooral van kleine dieren zoals insecten blijken er vaak in tuinen veel meer soorten te leven dan zo op het eerste gezicht lijkt. In een tuin met een omvang van niet meer dan 350 vierkante meter werd een seizoen lang intensief naar bijen gekeken. Het resultaat sloeg alle verwachtingen. Ook in een vrij kleine tuin kan een rijk dierenleven ontstaan en kunnen verrassende ontdekkingen worden gedaan.

Paddenstoelen en zwammen op houtspaanders (II)

Aansluitend op het in Natura 2004/1 verschenen artikel over franjehoeden en donsvoetjes op houtspaanders, kijken we uitgebreider naar de plaatjes- en buikzwammen die in Rotterdam en omgeving op houtsnippers werden aangetroffen. Het eerste artikel ging over stropharia¹s, zwavelkopjes, franjehoeden en leemhoeden (Natura 2004/3, p. 82-83). Het artikel in Natura 2004/4 behandelt de overige plaatjeszwammen. In Natura 2004/5 komen de buikzwammen aan bod.

Een jaar lang slakken als huisdier

Voor een slak is het natuurlijk van levensbelang dat zijn huis goed in orde is. In mijn slakkenbak heb ik goed kunnen zien wat ze zoal doen om hun woning in een perfecte conditie te houden, waarbij ze zelfs voor grote klussen niet terugschrikken. Het huis wordt regelmatig schoongemaakt en dat is nodig omdat er door het graven stukjes aarde aan blijven kleven, die er meestal niet vanzelf afvallen. In mijn bak hebben ze natuurlijk geen lekkere regenbuitjes, dus ik denk dat ze bij mij de hele boel vaker moeten schoonmaken dan in de natuur. Ze schrapen dan het hele huis af met hun mond, wat soms een behoorlijk lawaaiig karwei is, zoiets als een piepend krijtje op een schoolbord...'' Harry Reneman laat zien dat kijken naar slakken heel boeiend kan zijn.

Dieren dokteren zelf, Zelfmedicatie in de achtertuin

Dieren blijken prima in staat tot het samenstellen van een ideaal voedsel-pakket en tevens tot zelfmedicatie. Sinds het begin van de jaren negentig hebben we een nieuwe tak van de wetenschap, die zoöfarmacognosie heet. Deze onderzoekt het gebruik van kruiden en andere middelen voor zelfmedicatie bij dieren. Een bondig overzicht van de huidige kennis.

Mijn favoriet: de amoebe

Hoe komt iemand op het idee een amoebe te kiezen voor de rubriek "Mijn Favoriet"? Hier de uitleg: als "generalist" in natuurzaken probeer ik mij altijd een voorstelling te maken van de achtergrondmuziek die leidt tot leven en biodiversiteit. In dit unieke samenspel van evolutie, uitsterven en ontstaan van nieuwe soorten, lijkt mij het kiezen van één enkele favoriet een ongewenste vorm van discriminatie. Ik koos daarom voor de amoebe, het symbool van de natuurorganisatie waarvan ik in 1943 lid werd: de NJN. Later bleek de amoebe ook prima te voldoen als symbool voor een ongecompliceerde levenswijze en een wonder van overlevingskunst. Mijn favoriet was gevonden, maar ik wil mij er niet mee vereenzelvigen.''

Bevelandse Waterrallen

Waterrallen zijn schuwe vogels, vaak hoor je alleen hun "biggengekrijs". Tientallen leden van de vogelwerkgroep de Bevelanden verzamelden in de loop der jaren al hun waarnemingen.

KNNV-cursus struiken, heesters en lianen

De KNNV-afdeling Utrecht heeft een rijke traditie als het gaat om cursussen over houtige gewassen. Na een goed bezochte cursus over loofbomen volgde een serie avonden en excursies over naaldbomen. Dit najaar komen de struiken, heesters en lianen aan bod. Deze cursus is geschikt voor zowel beginners als gevorderden en wordt iedereen warm aanbevolen.

Rubrieken

Gevonden en verloren (4),
Nieuwe vissoorten bij de vleet

Overal ter wereld worden met grote regelmaat nieuwe vissoorten ontdekt, gemiddeld drie nieuwe soorten per week. De teller staat in oktober 2003 op 15.304 soorten, maar onderzoekers vermoeden dat er nog minstens 5000 soorten rondzwemmen die onbekend zijn voor de wetenschap. In het megaproject The Census of Marine Life, dat tien jaar duurt en meer dan een miljard dollar kost, proberen ruim 300 wetenschappers uit 53 landen het onbekende leven in de oceanen in kaart te brengen. Een kleine greep uit de vele nieuwe soorten die het laatste half jaar werden gevonden of beschreven.

© KNNV-website redactie
bijgewerkt op 23-10-2004