Inhoud van de 102e jaargang no. 2 april 2005
Artikelen
Bollenvelden: wel of geen natuur?
Het doet me pijn, elke keer weer, als ik natuurliefhebbers denigrerend hoor spreken over de bollenvelden: "Natuurwoestijnen, dat zijn het. Alles is dood door het gif. Ze zijn trouwens maar zes weken per jaar mooi, voor de rest is er niks an!" Ik denk dat deze vooroordelen niet terecht zijn. In dit artikel laat ik graag zien waarom niet
Bladeren in de Maandblad der NNV (1904): N-stralen
De Natura-DVD bevat ook alle jaargangen van de voorloper van Natura. In het Maandblad der Nederlandsche Natuurhistorische Vereeniging vonden we onder het kopje "Berichten van de Afdeelingen" het verslag van de maartvergadering 1904 van de afdeling 's-Gravenhage (vol. 3, p. 10). Thierry hield op deze bijeenkomst een voordracht over zenuwstralingen ofwel N-stralen. De ontdekking van de Fransman Blondlot is aanvankelijk door de wetenschappelijke wereld zeer serieus genomen, maar bleek later een artefact. Visser (2003) zorgde onlangs voor een korte geschiedenis van deze klassieke wetenschappelijke dwaling
Verspreidingsonderzoek naar amfibieën, reptielen en vissen
De Groene kikker kennen we allemaal. Die zit in elke tuinvijver en sloot. Maar wie heeft wel eens de Kamsalamander gezien, of de Heikikker en waar leven die soorten eigenlijk? De verspreiding van deze soorten wordt onderzocht door Stichting RAVON (Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland). Met de hulp van vele vrijwilligers verzamelt zij waarnemingen uit het veld en gebruikt deze voor de bescherming van soorten
De Barnsteenslak verstopt zich meestal, op de onderkant van bladeren. Maar dit exemplaar zat open en bloot in het zicht, op een rietblad. Bovendien leek het of hij een dik oog op een dik steeltje had, met groene en witte ringen, die als een harmonica of een spiraalveer uit en naar elkaar bewogen...
Broedstoven voor vliegende herten
Neerlands grootste en spectaculairste kever, het Vliegend hert, heeft het moeilijk. Zijn oorspronkelijke verspreidingsgebied in Nederland is teruggedrongen tot ongeveer vijf kernpopulaties, die wel wat hulp kunnen gebruiken. De larven zijn voor hun ontwikkeling afhankelijk van ondergronds, door witrot aangetast (eiken)hout. Om dit fraaie insect een steuntje in de rug te geven, kan het aanbod aan rottend hout vergroot worden door middel van broedstoven.
Lyonetia prunifoliella, een vlinder zo groot als een mug
Vlinderkenners kunnen blijven zoeken. De Nederlandse fauna telt inmiddels ruim 2.400 vlindersoorten, maar nog zeer regelmatig wordt een nieuwe soort ontdekt. Bijzondere vraatsporen op Sleedoornbladeren leverden een nieuweling op, die eveneens gevonden kan worden op Berk, Appel, Peer, Lijsterbes en Meidoorn.
Waardevolle plant of sluipmoordenaar?
De krantenkoppen liegen er niet om: "Jakobskruiskruid eist steeds meer slachtoffers onder vee", "Jakobskruiskruid, een sluipmoordenaar", "Overheid moet Jakobskruiskruid bestrijden". Wat is er aan de hand? Jakobskruiskruid is een fraai bloeiende plantensoort in bermen, tuinen en natuurontwikkelingsprojecten. Het breidt zich de laatste jaren sterk uit. De plant is giftig voor landbouwhuisdieren. Problemen treden vooral op in de paardenhouderij en bij de afzet van natuurhooi. De roep om overheidsmaatregelen neemt toe. Reden genoeg om deze soort eens nader onder de loep te nemen.
Een beekrombout, net ontsnapt aan een knellende larvenhuid. Pinksterbloemen met oranjetipjes, de vroege franjehoed en andere typische voorjaarspaddestoelen. Noordoost-Twente heeft veel te bieden op een doorsnee dag in de maand mei
Haarlems klokkenspel na een halve eeuw terug in de Haagse regio
Op 13 mei 2002 ontdekte ik op het landgoed De Paauw in Wassenaar bij het raadhuis tot mijn grote verbazing twee bloeiende exemplaren van het Haarlems klokkenspel. Zij groeiden in een 's zomers door beuken beschaduwd stukje mosbodem met in het voorjaar verspreide polletjes stinzenplanten (Sneeuwklokje, Bonte krokus, Maarts viooltje, Vroege sterhyacint, Witte narcis en Vingerhelmbloem) en hier en daar wat inheemse planten uit het stinzenmilieu (Fluitenkruid, Speenkruid, Kraailook, Gewone vogelmelk en natuurlijk: Zevenblad!). Mijn verbazing over de vondst spruit voort uit het feit, dat ik voordien deze stinzenplant nimmer dáár heb gezien, maar ook niet elders in de Haagse regio, die begin jaren negentig intensief op stinzenplanten is geïnventariseerd (Mennema, 1991).
Minicursus brengt kennisvraag en aanbod bij elkaar: Onderzoeker in een notendop
KNNV-afdelingen zijn voortdurend op zoek naar nieuwe ideeën om kennis over te dragen. Afdeling Haarlem organiseert regelmatig een minicursus. Theorie en veldwerk worden gekoppeld, waardoor kennis beter blijft hangen. De BLWG maakte educatief materiaal over korstmossen om nieuwe waarnemers te werven. De verrassende combinatie: een korstmossen-minicursus
We willen graag de jeugd al op de basisschool in aanraking brengen met de natuur en verwondering opwekken. Daarnaast willen we via de kinderen indirect ouders en grootouders bereiken. Daarom heeft het landelijk bestuur van de KNNV de afdelingsbesturen voorgesteld te starten met een soort KNNV-jeugdnatuurwerk
Mijn favorieten: pissebedjes in de bodem
De hoofdredacteur kiest voor landpissebedden: "Pissebedden worden verassend weinig bezongen in de kunst en literatuur. Ik ken alleen het gedicht van Eva Gerlach (1988), getiteld Lievelingsdieren: 'ik weet dat een kind van ze houdt'. Toch zijn pissebedden, en met name de kleine bodemdieren, verbonden met verhalen, waarvan ik er één wil vertellen."'
Het verschijnen en ontdekken van een nieuwe soort in ons land blijkt in de literatuur vaak te worden gekoppeld aan de algemene klimaatverandering in West-Europa. Maar bewijzen daarvoor ontbreken even vaak. Het feit dat Nederland aan zee ligt, heeft daarentegen een duidelijkere relatie, want die zee blijkt statistisch de grootste bron te zijn van nieuwe soorten. Deze keer over de knorrepos, de maanvis en de rivierprik, alle met hun eigen verhaal.
Slakken als huisdier (2): winterslaap
Net zoals veel andere dieren zijn ook slakken, althans de grotere soorten, aangewezen op een winterslaap. De kleinere soorten worden doorgaans niet ouder dan één jaar en overwinteren als eieren, die in het najaar gelegd worden en in het voorjaar uitkomen.
U kunt via natura@knnv.nl reageren op artikelen in dit nummer.
© KNNV-website redactie
bijgewerkt op
17-04-2005