Inhoud van de 103e jaargang no. 3 juni 2006
Artikelen
Eigenlijk zijn slakken vieze rotbeesten. Ze zijn slijmerig en vreten de tuin kaal. Als wetenschapper kan je je daar vrij makkelijk overheen zetten als je ontdekt dat er allerlei rare en interessante paringsrituelen plaatsvinden, die vaak uren duren. Vreemde voorbeelden zijn ketens van parende slakken, het uitrollen van gigantische geslachtsorganen of voortplantingsklieren, en het schieten van liefdespijlen. Waarom treden zulke bizarre paringsgedragingen op?
Takkenweer is prima slakkenweer, Ogen op steeltjes: slakken op de kaart gezet
De Gewone tuinslak is met ruim achthonderdvijftig meldingen de meest geziene soort. De Segrijnslak haalt de achthonderd bijna. Marijke van Damme-Jongsten en Laurens Sparrius doen verslag van het slakkenwaarnemingsproject 2005 'Ogen op steeltjes'.
De KNNV kreeg ruim achthonderdvijftig meldingen van de Gewone tuinslak. Maar de zeldzame 'scalaride' van Lelystad sprong er duidelijk uit: "Het is alsof iemand alle windingen helemaal uit elkaar heeft getrokken."
De meeste Natura-lezers kennen wel die glinsterend onderbroken, opgedroogde slijmsporen die slakken na hun nachtelijke zwerftochten achterlaten op planten, tegels etc. Erg bestendig zijn ze niet, en zeker na wat regen zijn ze snel verdwenen. Toch kunnen slakken ook wat meer permanente sporen maken. Dat zijn dan geen kruipsporen, maar graassporen.
Verdieping van de slakkenactie in KNNV-afd Haarlem en Omstreken: Landslakken in en om Haarlem
De KNNV-Afdeling Haarlem e.o organiseerde veel extra activiteiten rond het KNNV-slakkenproject, waaronder een regionale inventarisatie. Zowel de kleinste als de grootste Nederlandse slak, het Dwergpuntje en de Wijngaardslak, zijn geturfd. De eindteller staat op drieënvijftig soorten.
De Spaanse oorlog, een Zeeuwse arts, Linnaeus en een zeldzaam brakwaterslakje: De slak van het Kaaskenswater
Door de lage ligging van Nederland aan de Noordzee komen er op diverse plaatsen brakwatergebieden voor. Ze worden gekenmerkt door een bijzondere gemeenschap van planten en dieren. Veel van deze unieke gebieden zijn inmiddels sterk gereduceerd. In Natura worden de lotgevallen beschreven van een brakwaterslak, waar Linnaeus zelf zich nog mee bezig gehouden heeft, en die gevonden is in het restant van een oude Zeeuwse stroomgeul, ontstaan in de Spaanse oorlog.
Een nieuwe slak in Nederland: Helix lucorum
Een inventarisatie in Zutphen leverde een nieuwe slak voor Nederland op: Helix lucorum, een Zuidoost-Europese verwant van de Wijngaardslak. De populatie van de 'gebandeerde' wijngaardslak leeft hier al zeker acht jaar en plant zich ook voort.
Met het oog op het KNNV-waarnemingsproject 'Waterbeestjes gezocht' plaatsen we in de nummers van de jaargang 2006 steeds een artikel, waarin de op te sporen waterbeestjes boven water worden gehaald. In de tweede aflevering komen de kevers aan bod: ,,Ik heb Hans al tijden geleden beloofd om samen een keer in de buurt van Petten te zoeken naar waterkevers. Het is voorjaar, lekker weer en dus een uitgelezen moment voor ons onderzoek! Het is altijd weer een verrassing wat je met een schepnet uit de donkere diepten van een sloot tevoorschijn haalt. Het heeft wel wat van een grabbelton, als je de natte buit inspecteert...''
Rubrieken
In de Digitale zadenatlas van Nederland, door R.T.J. Cappers, R.M.Bekker en J.E.A. Jans, vindt u zaden en vruchten van 1800 Nederlandse planten in ongeveer in 3800 kleurenfoto's. Een van de makers beschrijft zijn favorieten.
Columnist Marcel Dicke vertelt over metamorfoses: "Met een foto van toen ik twaalf jaar oud was, kom ik beslist de grens niet meer over. Die is ongeschikt voor identificatie. Mensen ondergaan een flinke verandering gedurende hun puberteit en ook in de periode daarna. Veel insecten ondergaan echter nog veel grotere veranderingen en staan bloot aan een 'extreme makeover' waarbij niets herkenbaar blijft."
Veel galmakers hebben verschillende gastheren nodig om hun levenscyclus te kunnen volmaken. De galmakers veroorzaken hierbij soms op beide planten, maar vaak slechts op één van de gastheren een gal. Een voorwaarde voor gastheerwisseling is bijvoorbeeld dat de galmaker een beetje mobiel is en de afstand tussen de verschillende gastheren niet te groot...
Slakken als huisdier (7), Slot
Hanny Reneman is beeldend kunstenaar en lid van de KNNV-afdeling Regio Delft. Zij verzorgde in de vorige jaargang van Natura de rubriek 'Slakken als huisdier'. In de slotaflevering vraagt Reneman aandacht voor schimmels en mijten op slakken: "Ziekte is een onderwerp dat in mijn voorgaande stukjes nog niet ter sprake is gekomen. Slakken hebben soms een parasiet, een soort mijt. Ze lijken er weinig hinder van te hebben, hoewel dat natuurlijk niet goed is na te gaan, omdat ze zich nu eenmaal niet kunnen krabben..."
U kunt via natura@knnv.nl reageren op artikelen in dit nummer.
© KNNV-website redactie
bijgewerkt op
3-08-2006