Inhoud van de 104e jaargang no. 4 juli/augustus 2007
Artikelen
Nieuw natuurtype: liggend bos, ravage in het Harderbos
In het Harderbos heeft de storm van 18 januari jongstleden een enorme ravage aangericht. Pakweg zevenduizend populieren zijn omgewaaid, afgebroken of half ontworteld. Op sommige percelen ligt bijna alles plat. Maar vrijwel alle populieren leven nog wel en ze vormen gewoon nieuwe uitlopers, die zullen uitgroeien tot forse stammen. Age Boonstra van de Vereniging Natuurmonumenten is enthousiast over het resultaat. "De storm heeft ons flink geholpen; de natuurpotentie van het liggend bos is groot."
In juni kregen we de opdracht om op ooghoogte te kijken naar spinnen tussen takken en bladeren van struiken en bomen. Tijdens het onkruid wieden stuitte ik op enkele kleine witte spinnetjes, die zich op een wat lager niveau bevonden. Met hun dikke lijfjes en lange, slanke poten wandelden ze over de aarde. Omdat de spinnetjes nogal klein waren, heb ik er eentje gevangen in een petrischaal om onder het binoculair te bekijken.
De Zwartbekgrondel duikt op, nieuwe vissoort massaal in het Noordzeekanaal en de Amsterdamse havens
De Zwartbekgrondel kwam in Nederland tot 2004 niet voor. Door een beroepsvisser zijn in 2004 in een fuik twee Zwartbekgrondels van ongeveer veertien centimeter gevangen in de Lek ter hoogte van Schoonhoven. In 2006 is vastgesteld dat deze bodemvis de Amsterdamse havens heeft bereikt. De hypothetische route die deze soort gevolgd kan hebben vanuit het gebied waar de vis van nature voorkomt, de Zwarte en Kaspische zee en de daarin uitmondende rivieren, kan zowel via het Main-Donaukanaal zijn of met ballastwater van schepen. Amsterdam is weer een vissoort rijker!
Mesthopen van vooral koeien en paarden zijn bij uitstek goede vindplaatsen van diverse soorten paddenstoelen, zoals Inktzwammen (Coprinus), Franjehoeden (Psathyrella) en Vlekplaten (Panaeolus).
Zakdragers genieten geen grote bekendheid. Als ik mijn presentatie over nachtvlinders begin met een plaatje van een zakdrager schep ik grote verwarring èn ik heb meteen de aandacht.
Het Renkumse beekdal in kaart gebracht
De KNNV-afdeling Wageningen e.o. heeft het Renkumse beekdal geheel geinventariseerd. In drie omvangrijke rapporten is de flora en fauna van dit beekdal beschreven en daar zijn concrete beheersadviezen aan toegevoegd. De resultaten van de inventarisatie staan centraal op de publieksdag die in september wordt georganiseerd (zie www.knnv.nl/wageningen).
Klokjesdikpootbijen en Grasklokjes op Texel
Op Texel blijkt het mogelijk om schapenteelt en bloemrijke weiden te combineren. Staatsbosbeheer heeft het beheer aangepast: het Grasklokje profiteert daarvan en in het kielzog van deze stuifmeelleverancier floreert de Klokjesdikpootbij.
Series
Insecten (9): liefdesliederen op zes poten
Insecten houden van muziek. Niet van Beethoven, Mozart, Bløf of K3, maar van de muziek van een potentiële partner. Geluid wordt gebruikt tijdens het paringsritueel van veel insecten. Krekels en sprinkhanen bijvoorbeeld hebben een heel repertoire.
Het is midden augustus en de zomervakantie loopt ten einde. Op een mooie avond trekken Pap en ik er op uit. We wandelen een stuk over het Werk aan de Groeneweg, een fort dat deel uitmaakt van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Aan de waterkant: de Grote kroosvaren onder de loep
Grote kroosvaren klinkt erg groots, voor zo'n klein plantje als Azolla filiculoides eigenlijk is. Het is een miniatuur watervarentje dat maximaal twee tot drie centimeter groot wordt en als eendenkroos op het wateroppervlak drijft.
Mijn favoriet: Hertshoornweegbree
Al weer enkele jaren geleden fietste ik door mijn woonplaats van huis naar het NSStation. Ik had daar nog wat tijd over en ik drentelde langs de groenstrook tussen het fietspad en de rijbaan. Aan de rand van die groenstrook – die in hoofdzaak uit gras bestond – trok een daar voorkomende plantensoort mijn aandacht. Het was een soort die ik in Assen nooit eerder had gezien. Ik had haar nooit eerder zover verwijderd van het kustgebied aangetroffen.
Libellen met alleenrecht op veenputjes, het leven van een hoogveenspecialist
In 2005 verscheen het Soortbeschermingsplan hoogveenglanslibel (Ketelaar et al, 2005). Dankzij de publicatie van dit plan is er in de afgelopen jaren extra aandacht geweest voor deze bijzondere soort. Dit artikel gaat in op de levenswijze en het leefgebied van een soort die juist voorkomt op plaatsen waar de meeste andere libellen afhaken, namelijk hoogvenen.
Soort van de maand in augustus: De opmars van de wespspin
Karakteristiek voor de wespspin is een opvallend zigzagpatroontje in het hart van het web. Die witte zigzagband wordt een 'stabilimentum' genoemd. "Maar deze term is echt onzin," vertelt Peter van Helsdingen: "Het dient in ieder geval niet voor de stabiliteit van het web.""
Soort van de maand in september: Wijngaardslak verdient typering ‘stinzensoort’
Rykel de Bruyne is malacoloog en coördinator van het Atlasproject Nederlandse Mollusken. Hij zet wel eens wijngaardslakken op het menu: "Ja, ik heb escargots gegeten, zowel in Parijs als in Nederland. Ze zijn lekker, maar dat hangt af van de kruidenboter of sausje. Overigens gebruikt men ook vaak andere soorten. Bij de escargots petit griz gaat het om de segrijnslak."
U kunt via natura@knnv.nl reageren op artikelen in dit nummer.
© KNNV-website redactie
bijgewerkt op
3-07-2007