Inhoud van de 105e jaargang no. 5 september/oktober 2008
Artikelen
Het verzamelen van schelpen is ongetwijfeld de meest beoefende vorm van strandjutten. De meeste mensen rapen bij voorkeur gave schelpen op en nemen die mee naar huis. Maar in feite zijn kapotte schelpen minstens zo interessant. Wat is er met de bewoners gebeurd? Wie heeft ze opgegeten?
Het is al weer enkele jaren geleden dat we in Natura een oproep plaatsten voor medewerking aan het paddenstoelenmeetnet (Van Tweel e.a., 2000). Intussen liggen er tien telseizoenen achter ons. Hoog tijd dus om verslag uit te brengen. Het eeuwfeest van de Nederlandse Mycologische Vereniging in 2008 is een extra aanleiding om aandacht te schenken aan het wel en wee van paddenstoelen.
De kruisspin (Araneus diadematus) is ook in de bebouwde kom een zeer algemene soort. Vooral in het najaar is ze met haar grote spinnenwebben zó opvallend aanwezig dat je er bijna niet meer omheen kunt. Juist omdat je in het dagelijkse leven zo vaak met kruisspinnen wordt geconfronteerd, doen zich vele gelegenheden voor om hun levensloop en gedrag te observeren.
Sexueel gedrag is complex én boeiend. Wetenschapsjournaliste Willy van Strien maakte een bijzonder boek over het kleurrijke gedrag van alledaagse en exotische soorten, getiteld Het penisduel en ander strategisch seksueel gedrag van dieren. Als voorproefje plaatsen we in deze Natura het hoofdstuk over de huismus.
In het artikel over de 'oerbossen' in Roemenië en Bulgarije van de Expertgroep Oerbossen van de KNNV merken J. Fanta, P. Veen, B. Maes en J. de Schmidt op dat er verschillende definities over oerbos in omloop zijn (Natura 2008/4, p. 116-119). Al deze definities gaan over de graad van menselijke invloed. Natuurlijk moet die invloed zo klein mogelijk zijn, wil je nog van ongestoord bos, 'oerbos', kunnen spreken. De KNNV-groep kiest onder het kopje 'Wat is eigenlijk oerbos?’ voor een andere benadering. "Liever dan op menselijke afwezigheid selecteren wij op ecologische kenmerken". Waarom ze dat liever doen, vermelden ze niet, terwijl dat juist interessant zou wezen omdat het oerbos in zijn definitie zelden bepaald wordt door een reeks ecologische kenmerken. Die treffen namelijk niet de essentie van het begrip. Het 'eigenlijke' van hun oerbos is me ook niet duidelijk geworden.
Series
Aan de waterkant, zeg nooit zomaar kroos…
In het kader van exotische planten in de Hollandse sloten letten we ditmaal op de kleintjes: eendenkroos. Deze groep bestaat uit overwegend drijvende waterplanten, het zijn de kleinst bekende vaatplanten. Een kroosplant bestaat uit een groen schijfje van een paar millimeter tot een centimeter groot. Het is geen blad en het is geen takje, wetenschappers noemen een dergelijke groeivorm vaak een ‘thallus’ zoals ze dat ook bij levermossen doen. Ik noem ze hier gemakshalve gewoon schijfjes. Omdat de schijfjes zo klein zijn, wordt er vaak niet op gelet. Bij inventarisaties wordt vaak volstaan met de aanduiding ‘eendenkroos’. Dat is zonde, want het zijn interessante plantjes en goede indicators van hun omgeving.
In de Blauwe Kamer hebben natuurlijke processen de overhand, daar gaat mijn passie naar uit. De meeste natuur in Nederland is infuusnatuur. De natuur wordt als een zieke patiënt behandeld en steeds nieuw leven in geblazen, met bloedtransfusies in de vorm van maaien, plaggen, vernatten. Ik begin daar gevoelsmatig moeite mee te krijgen.
Chr.J. van Geel, Buikzwam de aardster
U kunt via natura@knnv.nl reageren op artikelen in dit nummer.
© KNNV-website redactie
bijgewerkt op
24-09-2008