CURSUSSEN

2010

AANKONDIGING HOVO-CURSUS ALGEN juli 2010
Deze zomer geven Jan Simons en Lex Dop aan de leergang Hoger Onderwijs voor Ouderen (HOVO) van de VU in Amsterdam een cursus over algen.
De cursus wordt gegeven aan de faculteit Aard- en Levenswetenschappen van de VU, aan de Boelelaan 1085. Hieronder wordt een korte samenvatting gegeven van de cursus.
Algen zijn plantaardige organismen van zeer uiteenlopende vorm, van microscopisch klein plankton tot meters grote zeewieren, en ze komen over de hele wereld voor, in zoet, brak en zout water. Algen behoren tot de eerste en oudste levensvormen op aarde, en hebben een ruim 3 miljard jaren lange evolutiegeschiedenis achter de rug.
Ondanks hun vaak verborgen levenswijze, spelen ze een uiterst belangrijke rol in aquatische ecosystemen als primaire producenten aan de basis van de voedselketen, die naar vissen, watervogels en mens leidt. In de milieubiologie zijn het goede indicatoren van de waterkwaliteit. Algen zijn verder om allerlei andere eigenschappen van groot praktisch belang voor de mens.
Deze cursus beoogt een kennismaking met deze boeiende kleur- en vormenrijke groep van organismen. Aan bod komen het ontstaan van het eerste leven en de evolutie van de prokaryotische ééncellige bacteriën, waaronder de blauwalgen (Cyanobacteria), tot de eukaryotische meercellige organismen, en een overzicht van de belangrijkste algen-hoofdgroepen met hun eigenschappen van vorm, voortplanting en levenscyclus. Bij al deze onderwerpen komen ook de ecologie en het praktisch belang ter sprake.
In de ochtenden (behalve op 7 juli) worden deze onderwerpen in drie college-uren behandeld, en na de lunchpauze is er dan een practicum waarbij u zelf m.b.v. microscopen velerlei vers verzamelde algen kunt bekijken. Op 7 juli is een roeivaartocht op de Botshol gepland. Meer informatie over bereikbaarheid en kosten (gering) wordt op het eerste college verstrekt.

NB: Voor het volgen van deze cursus is biologie in de schoolopleiding gewenst, maar niet verplicht.
literatuur: Cursusmateriaal is bij de prijs inbegrepen. docenten:
dr. Jan Simons, algoloog/ecoloog
dr. Lex Dop, algoloog/taxonoom
dag en tijd: woensdag 9.30 – 16.00 uur; 30 juni, 7, 14 en 21 juli
cursusprijs: € 150,-
aanmelding: bij HOVO-VU Amsterdam, o.v.v. cursusnummer H680-10zo
tel. 020-5985669, mail hovo@ond.vu.nl website: www.onderwijscentrum.vu.nl/hovo

2009

Cursus Vogels Kijken door Vogelwerkgroep Amsterdam door Frank van Groen , Evert Pellenkoft e.a.
In hetvoorjaar organiseert de Vogelwerkgroep Amsterdam opnieuw een (instap)cursus Vogels kijken. Nieuwe leden worden van harte uitgenodigd hieraan mee te doen. Ook mensen die al langer lid zijn en hun kennis willen bijspijkeren of uitbreiden zijn welkom als cursist.

In het voorjaar van 2008 lag de nadruk van de vogelcursus op zangvogels. In 2009 zal de herkenning van roofvogels, eenden, meeuwen en steltlopers worden behandeld (andere soorten die worden waargenomen tijdens de excursies worden uiteraard "meegenomen"). Deze cursus is dus ook interessant voor mensen die afgelopen voorjaar deelnamen aan de vogelcursus. De cursus bestaat uit zes bijeenkomsten; twee theorielessen ('s avonds van 20 tot ca. 22 uur) en vier praktijklessen (overdag) en wordt gegeven door ervaren vogelwerkgroepleden.

De locatie van de avonden is Sporthal Wethouder Verheij (Polderweg 300).

De theorie- en praktijklessen zijn gepland op de volgende data:

Theorie 1
dinsdagavond 10 februari 2009
Roofvogels en eenden

Praktijk 1
zondag 15 februari 2009
Flevopolder (roofvogels), auto-excursie

Praktijk 2
zondag 1 maart 2009
Waterland (eenden), fietsexcursie

Theorie 2
woensdagavond 25 maart 2009
Meeuwen en steltlopers

Praktijk 3
zondag 29 maart 2009
IJmuiden (meeuwen), auto-excursie

Praktijk 4
zondagochtend 26 april 2009
Landje van Geijsel, Waverhoek (steltlopers), fietsexcursie

Je kunt je aanmelden voor de cursus bij Frank van Groen.

De kosten voor de cursus bedragen € 20,00 voor leden en € 25,00 voor niet-leden, over te maken op gironummer 5060400 ten name van Vogelwerkgroep Amsterdam te Amsterdam onder vermelding van "cursus 2009".

2008

Graag willen we jullie aandacht vragen voor het volgende. De KNNV gaat samenwerken met het Vogelkijkcentrum Nederland (Nico de Haan). Nico heeft twee vogelcursussen ontwikkeld die via internet gevolgd kunnen worden. De eerste cursus gaat over “Vogels om het huis”, de tweede over “Vogels in natuurgebieden”. Beide cursussen lijken ons zeer geschikt als aanvulling en ondersteuning van het bestaande KNNV cursusprogramma.

De samenwerking betekent onder andere dat we een fikse korting (50%) hebben kunnen bedingen op de cursuskosten voor alle KNNV leden die inschrijven voor dinsdag 6 mei 2008. Dat kan dit jaar alleen voor de cursus over “Vogels om het huis”, en volgend jaar voor de cursus “Vogels in natuurgebieden”. Iedereen die beide cursussen heeft gevolgd krijgt van het Vogelkijkcentrum het Vogelaarscertificaat uitgereikt. De cursus gaat op 8 mei 2008 van start. Voor meer info zie Vogelcursus

2004

April/mei GRASSENCURSUS
In de periode april t/m half mei organiseer ik de cursus "Herkennen van kruiden met een gras- of biesachtig uiterlijk". De zes avonden zullen op een maandag, dinsdag of woensdag worden gegeven. De excursie vindt later in het jaar plaats. Afhankelijk van de herkomst van de deelnemers wordt de locatie bepaald. Kosten bedragen € 36,00. Willen belangstellenden voor 10 maart contact opnemen met Norbert Daemen? 020-6912655 of via de e-mail n.daemen@chello.nl.

Zaterdagavond 28 februari 2004
Opfris-minicursus Mossen, in het Nivon-huis door Lex Dop.
Deze cursus en excursie zondag 29 februari 2004 is bedoeld voor diegenen die al enigszins vertrouwd zijn met mossen, en dient als een opfriscursus om de theoretische kennis en de kennis in het veld weer op peil te brengen. In kort bestek wordt de plaats van de mossen in het plantenrijk geïllustreerd, en tijdens een veldexcursie gaan we een aantal veel voorkomende soorten gezamenlijk bekijken.
De cursus bestaat uit één avond, waarin we de hoofdlijnen van de bouw en voortplanting van de mossen doornemen en samen een aantal soorten onder de loep nemen.
(Voor meer mosseninfo van Lex Dop, zie Blaadje 2003/4).

2003

5 en 19 juli en 2 en 23 augustus 2003
GRASSENCURSUS
Herkennen van planten met een gras- en biesachtig uiterlijk.
Vier zaterdagen, t.w.: van 10.30 uur tot 15.30 uur.
Plaats : "Suyderbraeck", Scharwoude, onder Hoorn. Voor info en aanmeldingen: bel Norbert Daemen 020-6912655 of mail n.daemen@chello.nl.

2002

Dinsdag 12 maart 2002 en andere dagen zie tekst
CURSUS VOGELHERKENNEN
Met Evert Pellenkroft als coördinator start de Vogelwerkgroep Amsterdam een
cursus Vogelherkennen. De cursus is voorlopig alleen opengesteld voor leden en
huisgenootleden van de Vogelwerkgroep Amsterdam. Er kunnen maximaal
15 mensen meedoen.
Bij ondertekening staat de cursus open voor leden van de
KNNV-afdeling Amsterdam. Aanmelden bij Ellen de Bruin (020-6241123) .

De cursus bestaat uit een voorjaars- en een najaarsdeel.
De bijeenkomsten starten om 20.00 uur en duren tot ca. 22.00 uur. Ze vinden plaats
in het Nivon-huis op de Polderweg 94 te Amstedam Oost. Zowel de inhoud als
de bestemmingen en vertrektijden van de excursies worden nader bekend gemaakt.
Het cursusmateriaal bestaat uit een tekstboek en een werkboek.

Het voorjaarsdeel bestaat uit vier bijeenkomsten en vier excursies op de volgende data:

In het najaar zullen drie bijeenkomsten en drie excursies plaatsvinden.
De volgende data onder voorbehoud:

De kosten van de cursus bedragen € 27,50. Reiskosten en entreegelden zijn niet
inbegrepen. U kunt zich aanmelden door het bedrag over te maken op
gironummer 5395861 tnv Ellen de Bruin te Amsterdam onder vermelding van
'cursus Vogelherkennen'.

Zaterdag 16 maart en zaterdag 23 maart 2002
MINI CURSUS EEKHOORNS door Peter van der Linden, ecoloog

Lezing: 16 maart 2002, aanvang 20.00 uur in het Nivon-huis.
Excursie: 23 maart 2002 om 14.00 uur, Duin- en Kruidberg te Santpoort-Noord.
Vertrek Amsterdam CS 13.21 uur, uitstappen Santpoort Noord om 13.47 uur en
lopen naar de ingang van Duin en Kruidberg, waar ook geparkeerd kan worden.

De eekhoorn is een van de weinige dagactieve zoogdieren in Nederland en is
voor iedereen goed te herkennen aan zijn rode pluimstaart. In Noord-Holland worden
eekhoorns aangetroffen in de duinen en het Gooi en - de laatste jaren in steeds
lagere aantallen - op enkele plekken in Amsterdam. De minicursus van komend
voorjaar gaat over de ecologie van dit dier.

Bosbewoner
De eekhoorn is een strikte bosbewoner. Voor hem als een van de weinige inheemse
dieren is het naaldbos - en dan specifiek de grove den - het optimale leefgebied.
Behalve in bossen worden veel eekhoorns aangetroffen in villagebieden. Vooral dankzij
Belgisch onderzoek is er vrij veel bekend van de levenswijze van eekhoorns. Op de
lezing zal worden ingegaan op de levenswijze van eekhoorns en op de plaats binnen
het ecosysteem bos. Na de pauze wordt de spreiding van eekhoorns in Noord-Holland
besproken.

Winternesten
Het inventariseren van eekhoorns wordt uitgevoerd door het tellen van de winternesten.
Deze nesten zijn eenvoudig te herkennen en goed te onderscheiden van vogelnesten.
Een eekhoornnest is bolvormig en bevat fijn materiaal als bladeren, gras en wol. Ook
is het nest op een stabiele plek onder de boomkruin geplaatst. In vogelnesten is veel
minder blad of ander fijn materiaal verwerkt, zo'n nest is nooit bolvormig en goed vanuit
de lucht bereikbaar.
Eekhoorns gebruiken gemiddeld 2,74 nest, terwijl alleen tijdens de paartijd
gemeenschappelijk gebruik van nesten plaats vindt. Het tellen van winternesten is
daardoor een goede methode voor inventariseren van eekhoorns.

Zaterdag 6 april en zondag 7 april 2002
MINICURSUS VOGELS HERKENNEN door Evert Pellenkoft

Cursus: 6 april 2002 aanvang 20.00 uur in het Nivon-huis
Meenemen: kijker, vogelgids, potlood, tekenpapier en/of opschrijfboekje (voor advies en oefenen)
Excursie: 7 april 2002, aanvang 6.30 uur
De excursie bestaat uit twee gedeelten. Om 6.30 uur (ruim op tijd want de vogels
wachten niet met zingen!) verzamelen bij hoofdingang Flevopark: (stenen poort en
koffiehuis), naar zangvogels luisteren tijdens rondwandeling. Parkeren kan waarschijnlijk,
komende van de Zeeburgerdijk, in de bocht voor de stoplichten naar links
afslaan - vroeger was hier een Shell station - heet ook nog Zeeburgerdijk (nieuwbouw),
proberen te parkeren. Oversteken en fietspad volgend onder 2e tunnel onder Flevoweg
door naar hoofdingang bij koffiehuis.
Om 9.30 uur vertrekken we voor het tweede deel over de Schellingwouderbrug, door
Durgerdam naar de windmolen bij de IJdoornpolder, om tegen 10.00 uur naar
weidevogels en eenden te kijken. Bij de windmolen kan worden geparkeerd op
apart parkeerterrein. Einde 12.00 uur.
Openbaar vervoer onmogelijk: Kom op de fiets of zoek iemand met wie je mee kan rijden.
Meenemen: kijker, vogelgids, potlood, opschrijfboekje, warme kleding en eten en drinken.
Zijn er nog vragen: bel Evert 020-6279257.

Zaterdag 14 september 2002
MINICURSUS SLAKKEN (Weekdieren, Mollusca) door Tello Neckheim

Cursus aanvang 20.00 uur in het Nivon-huis . (De cursus is een onderdeel van het Atlasproject Nederlandse Mollusken, ANM).
Deze theorieavond zal bestaan uit het geven van enige uitleg over:
· de plaats van weekdieren in het dierenrijk
· de indeling van weekdieren in groepen
· leefwijze van land- en zoetwaterslakken
· determinatie van enkele soorten slakkenhuisjes
· de Mollusken Inventarisatie Amsterdam (MIA) en ANM
· korte diavoorstelling

Reeds verzamelde slakkenhuisjes uit Nederland of uit Europa kunnen meegebracht worden. Tello probeert ze dan op naam te brengen.
Deze avond kun je je opgeven voor de slakkenexcursie van zondag 29 september. Is de excursie vol geboekt en wil je toch mee naar de Oeverlanden, dan kun je aan de algemene excursie deelnemen.
Minicursus Slakkenexcursie 29 september
De excursie olv Tello Neckheim wordt gehouden in de Noordelijke Oeverlanden aan de Nieuwe Meer. Verzamelen bij het veldstudiecentrum "de Waterkant" aan de Riekerweg. Neem wat buisjes of lege fotoroldoosjes mee als je slakkenhuisjes wilt verzamelen. De excursie bestaat uit een wandeling en daarna het nader bekijken van verzameld materiaal in het veldstudiecentrum, waar men ook koffie of thee kan drinken. Binoculairs en loepjes zijn aanwezig. Je opgeven voor deze slakkenexcursie kan tijdens de theorieavond van 14 september. Is de excursie overboekt dan zal iemand anders een algemene excursie over de Oeverlanden verzorgen.

Zaterdag 16 november 2002
MINICURSUS KORSTMOSSEN door Freek Stegehuis

Cursus aanvang 20.00 uur in het Nivon-huis .
Korstmossen, alleen al het woord roept bij velen de gedachte op van: pfff, moeilijk. Maar wat is dan makkelijk in de natuur? Vergeetmijnietjes determineren? Nou, vergeet het maar en dan hebben we het geeneens over de composieten. Menigeen die de grassen
doorgeworsteld had, heeft zijn nek gebroken bij de volgende stap, de zeggen met hun vele bastaarden.
Korstmossen zijn in wezen niet moeilijker dan andere gewassen. Planten worden herkend aan een bepaalde vorm of structuur in blad, bloem en zaad. Zo vind je ook in korstmossen bepaalde herkenningsvormen terug zoals: struikvormig, bladvormig, korstvormig. Hierop zijn weer bepaalde structuren aanwezig die de herkenbaarheid vergroten. Korstmossen hebben geen bloemen maar apotheeiën en geen zaden maar sporen. Die zijn net zo gevarieerd als bloemen en zaden en geven een dik pakket aan kenmerken waaraan het onderscheid waarneembaar wordt.
Aan de hand van meerdere tableaus met droge exemplaren (die op een zonnige dag ook in de natuur zijn aan te treffen) gaan we vormen bestuderen en de kenmerken onderzoeken waaraan de soorten van elkaar te onderscheiden zijn, tot in kleine details. Doordat steeds een tableau door plusminus 4 personen bekeken wordt, ontstaan er in het algemeen al onderling aanwijzingen. U moet wel zorgen voor een loep, een 2-voudige vergroting werkt al, maar een 8- tot 10-voudige vergroting is aan te bevelen. Ook pen en papier meenemen.
Minicursus Korstmossen excursie naar het Laarder Waschmeer zaterdag 23 november, o.l.v. Freek Stegehuis.
Nu gaan we het veld in om de korstmossen in de natuur waar te nemen. Het Laarder Waschmeer is daarvoor uitgekozen omdat dit gebied zeer rijk is aan grondbewonende exemplaren en epifyten (boombegroeiers).
Het is november, dus het kan koud zijn. Kleed je in dat geval warm aan, want we staan vaak stil bij het onderzoek. Ook hier is de loep onontbeerlijk.
Om 13.00 uur verzamelen voor station Hilversum. Freek staat daar op ons te wachten. Met zijn allen nemen wij de bus naar het Laarder Waschmeer.
Vertrek: CS 12.17 uur, overstappen in Weesp of DD 12.24 uur. Aankomst Hilversum 12.50 uur.