In memoriam Henk de Groot

Op 16 september 2003 overleed ons afdelingslid Henk de Groot. Het deed ons verdriet te horen dat Henk is heengegaan. Hij was zeer betrokken bij de KNNV en jarenlang bestuurslid van onze afdeling. Vele malen heeft hij excursies geleid voor de afdeling, met name in het Amsterdamse Bos. Geboren en opgegroeid aan de Amstelveenseweg dicht bij de Kalfjeslaan, in de toen nog landelijke polder Buitenveldert, zwierf hij als kind rond bij het Karnemelksgat en de Nieuwe Kalfjeslaan met zijn tuinderijen. Het was toen, in de jaren dertig van de vorige eeuw, dat hij aan de natuur en vooral aan vogels verknocht raakte. Als vogelwaarnemer (1) en vogelfotograaf was hij jarenlang enthousiast actief. Begin jaren veertig was hij leerling-assistent van de vogelfotograaf Nol Binsbergen, die hij vergezelde op verschillende foto-expedities (2). In juli 1942 werd hij lid van de Werkgroep Vogels van de afdeling Amsterdam der Nederlandsche Natuurhistorische Vereeniging. Kort na de oorlog werd hij samen met Piet Brander een van de eerste boswachters van het Amsterdamse Bos. Beide bevlogen natuurliefhebbers waren pioniers in het jonge Bos, dat zij trouw bleven tot hun pensionering.
Henk kon goed met mensen omgaan, wat niet eenvoudig was met een voornamelijk Amsterdams publiek. Ook voor de kwajongens, voor wie het Bos in aanleg een groot avontuur was en die zich lang niet altijd aan de regels hielden, toonde hij begrip en geduld, wat niet van elke boswachter gezegd kon worden.
Hein Koningen: "Als wij in het toen nog niet voor publiek ontsloten en toegankelijk gemaakte moerasgebied van de Amstelveense Poel zaten, probeerde Henk ons eruit te halen, want dat was zijn taak. Als het hem uiteindelijk lukte, beluisterden wij altijd achter zijn vermanende woorden begrip en clementie. We vonden hem sympathiek, want hij begreep ons verlangen op een avontuurlijke manier natuur te beleven. We voelden dat hij het zelf ook gedaan zou hebben. Onder ons heette het dat De Groot zo'n kwaaie nog niet was. Veel later vroeg diezelfde De Groot mij of ik bestuurslid van de afdeling wilde worden. Dan kun je altijd met me meerijden naar de vergaderingen, hoor, zei hij uitnodigend. Dat kon ik toch niet weigeren?"
Henk van Halm: "Een van mijn eerste herinneringen aan Henk de Groot zal zijn geweest in 1951 of 1952, toen hij achter een boerderij aan de vroegere Vliegveldweg in het jonge Amsterdamse Bos een schuilhut had gebouwd om de wielewaal op zijn nest te fotograferen (3). Ik mocht even in de hut om een blik op het nest te werpen, wat ik als hbs'ertje een grote eer vond. Later nam hij me mee naar zijn schuilhut in het reigerbos op een eilandje in de Grote Vijver.
Nog maar een paar jaar geleden leidde hij de nachtegalenexcursies van de KNNV, hoewel hij de nachtegalen al niet meer kon horen. Tegen ons zei hij: Waarschuw me als je er een hoort en wijs aan waar hij zit. Om vervolgens met een stalen gezicht de deelnemers op de zanger te wijzen."
In de jaren 1976-1988 was Henk bestuurslid van de (KNNV) Vogelwerkgroep Amsterdam. Bij het 80-jarig bestaan van de afdeling werd een grote KNNV-tentoonstelling gehouden in het Glazen Huis in het Amstelpark, waar Henk een groot fototechnisch aandeel in had. Mede dankzij zijn inbreng was deze expositie een groot succes. In de Beheeradviescommissie Amstelveense en Kleine Poel vertegenwoordigde hij tot zijn overlijden de Vogelwerkgroep Amsterdam.
Het leven van Henk was verweven met het Amsterdamse Bos, misschien het meest van ons allemaal. Hij laat een omvangrijk foto-oeuvre na. Vogelopnamen die diverse publicaties hebben geïllustreerd (4). Ze vormen een blijvende herinnering aan een emotioneel zeer betrokken natuurliefhebber.

Hein Koningen & Henk van Halm

Voetnoot
(1) Zijn waarnemingen in het Bos zijn opgenomen in Johan Frieswijks 'De Vogelwereld van het Amsterdamse Bos (1968).
(2) Zie jeugdfoto's van hem, samen met Binsbergen in de Nieuwkoopse Plassen, juli 1940, in N. Binsbergen, De Lepelaars van de Muy, 2e dr. 1995 p. 40 en 43).
(3) Foto is gepubliceerd in D. de Jonge, Het Amsterdamse Bos 1947 p. 83; vgl. ook Frieswijk 1968 p. 44).
(4) Enige van zijn foto's werden ook gepubliceerd in een fotopocketboek van J.H. Mulder (1960), Het Amsterdamse Bos. Daaronder nestfoto's van Tuinfluiter, Kleine en Grote Karekiet, alsmede de kop van een jonge Havik (w.s. van buiten de regio).
Voetnoot 1 t/m 4 zijn bijdragen Ruud Vlek

De eerste boswachters van het Amsterdamse Bos; vlnr: Henk de Groot,
Piet Brander en Arie Visser (ca. 1950, foto archief Cnoop Koopmans)