Coördinatoren

Werkgroep

Natuurbeheer

Jaarverslag 2011

Geachte natuurvrienden, hierbij een kort verslag van onze werkzaamheden van de Natuurwerkgroep. 

Op 10 september begonnen we als eerste op de Besselinkschans waar we ondanks een tekort aan man(vrouw)kracht en de warmte – een zonnige herfstdag­ - maar met veel inzet er toch in slaagden om alles op tijd af te krijgen. Het jaarlijks maaien en afvoeren werpt zijn vruchten af: er komen steeds meer soorten planten op.
Op 24 september vertoefden we op het Gosselink waar we hulp kregen van jongeren van de Scouting en mede daardoor alle werkzaamheden voltooien konden.
Op 8 oktober vertoefden we in de Muggenhoek waar we de opslag zo goed als verwijderd hebben en nu de klokjesgentianen massaal tevoorschijn waren gekomen. Jan Naaldenberg bedankte ons daarvoor en stelde nieuwe gebiedjes voor om die de komende jaren te gaan onderhouden.
Op 22 oktober was het Masterveld aan de beurt waar we de poel hebben opgeschoond en Jan Naaldenberg trakteerde ons nog op een kleine excursie. Je kon duidelijk zien dat er steeds minder vliegdennen op het heideveld staan door de werkzaamheden.
Op 5 november waren we te gast bij Natuurmonumenten in het Korenburgerveen. Er was een grote groep en daarom ging een gedeelte naar het Rommelgebergte en een gedeelte in het veen. Zoals de afgelopen jaren werden we weer prima verzorgd met heerlijke broodjes & soep.
Op 19 november en 10 december waren we te gast op De Heugte, een particulier natuurgebied, waar we véél werk hebben verzet en we ontzettend in de watten werden gelegd door de eigenaren. Het is een prachtig gebiedje waar veel vogels aanwezig zijn en we hebben er ook sterrenschot gevonden.
Op 14 januari 2012 plan Tijgerspin, waar we nu bijna het hele gebied ontdaan hebben van bomen, het ven weer in de zon ligt. Een fotograaf & een verslaggever van de Tubantia schreven een stukje voor de krant. 

Iedereen bedankt voor de inzet, het lekkere eten, de gezelligheid en de goede resultaten die we geboekt hebben!

Coördinatoren Natuurwerkgroep KNNV- Oost Achterhoek,

Theo van Druten & Bianca Kobus.

Jaarverslag 2010

Hallo Natuurvrienden.

Hierbij weer een kort verslag van alle werkzaamheden en gebeurtenissen. We begonnen in februari met een werkdag bij De Haarman. Het grote zware zaagwerk was al door het PAN verricht en wij mochten de takken opruimen en de stammetjes op nette hopen zetten. Met de takken hebben wij de toegangspaadjes vanaf het Kommiezenpad zo veel mogelijk versperd om crossfietsers te weren. Op 25 september hebben we gehooid en gesnoeid op de Besselinkschans, waar helaas niet gemaaid was door ons, maar door de NS, iets dat in de toekomst hopelijk kan worden voorkomen, omdat dit niet goed is voor de ontwikkeling van het gebied nu er resultaten zijn geboekt. Op 23 oktober was onze voorlopige laatste werkdag op de Haarman, daar dit project nu afgerond is onder begeleiding van Jan Stronks. Dit keer hebben we o.a. het gagelveld wat door bos overgroeid dreigde te worden weer vrijgemaakt. Op 6 november een gezellige Landelijke Natuurwerkdag in het Korenburgerveen in samenwerking met Natuurmonumenten met gebak vanwege het 10 jarige bestaan. Op 27 november, net voor de lange vorst- en sneeuwperiode, eindelijk na vele pogingen, de Muggenhoek, waar veel werk verricht is. We hebben een heel heideveld vrijgemaakt van opslag van berken en vliegdennen. Hierbij tot slot nog een dankwoord aan Rob Weimer en Gerard Klomp die bereid waren om de aanhanger naar de verschillende locaties te brengen.

Coördinaten Werkgroep Natuurbeheer,

Theo van Druten & Bianca Kobus.

Jaarverslag 2009

Hierbij een kort verslag van de gebeurtenissen in 2009. Op 7 maart zijn we begonnen bij onze nieuwe aanwinst, “De Haarman van Stichting Anitya Foundation” met het verwijderen van de opslag. Op 20 juni hebben we in Meddo op een heel leuk privéterrein, het “Deterbos”gehooid, daar de eigenaar om medische redenen hiertoe niet in staat was. Op 26 september de Besselinkschans, waar we proberen meer afwisseling te krijgen door niet altijd alles te maaien. Het Masterveld op 24 oktober, waar we vooral de poel ontdaan hebben van opslag, zodat deze weer vol in de zon ligt en voor veel dieren waaronder insecten, een belangrijk gebied is geworden.
Op 7 november, de nationale Natuurwerkdag van de Vereniging Natuurmonumenten in het Meddoseveen, waar we ruimte voor vlinders hebben gemaakt. Een aantal nieuwe mensen hebben zich daar aangemeld voor onze werkgroep. Op 21 november Het Gosselink, waar de eigenaar altijd komt kijken en op koek trakteert. Weer De Haarman op 12 december,waar de PAN deze keer dikke bomen had geveld, die wij gingen opruimen en als “toetje”zagen we nog 27 kraanvogels!

In het algemeen was het een zeer geslaagd en gezellig jaar en willen wij iedereen bedanken voor zijn/haar aanwezigheid en inzet!

Theo van Druten & Bianca Kobus,

coördinatoren Werkgroep Natuurbeheer.

Hierbij weer een kort verslag van onze werkzaamheden in seizoen 2008. Het was weer een jaar vol HOOIEN, PLAGGEN, KNIPPEN en ZAGEN, maar vooral gezelligheid en genieten van de mooie natuur en het was bijna elke keer prachtig weer! De koffie met wat lekkers en de overheerlijke soep was weer goed verzorgd. De gebiedjes die we dit seizoen hebben gedaan zijn: 

BESSELINKSCHANS: 6 september 
Waar het hooien zijn vruchten afwerpt en veel jonge heide staat en het zandblauwtje voet aan de grond heeft gekregen.

MUGGENHOEK: 20 september
Hier hebben we veel wilgen en elzen verwijderd om een open verbinding te maken met een ander natuurgebied. Daar hebben we rups van een Mariënborstel gezien.

MASTERVELD: 11 oktober 
De poel achter in het gebiedje hebben we grondig opgeschoond omdat we vorig jaar er niet aan toe waren gekomen. Ook werden er veel vliegdennen verwijderd, desondanks is het een prachtig gebiedje met veel paddenstoelen,gentiaanklokjes en veel spinnen want in alle vroegte scheen de zon prachtig op de vele spinnenwebben.

GOSSELINK: 25 oktober 
Er is hard gewerkt;al het opslag rond de blusvijver is verwijderd. Resultaat van de afgelopen seizoen was goed te zien:veel libellen gespot en overal groeide al bosbes en veenmos.

NATUURWERKDAG NATUURMONUMENTEN: 1 november 
Dit jaar weer in het Meddoseveen. Veel nieuwe mensen met kinderen. Er is een opening gemaakt van zo’n 30 meter zodat zoogdieren, vogels en natuurlijk allerlei insecten kunnen oversteken. Ondanks het vochtige weer werd er enthousiast gezaagd, gesnoeid, getrokken en gesjouwd. En de catering was weer perfect geregeld door N. M., waarvoor dank!

DE HAARMAN: 29 november 
Is op 22 november geannuleerd vanwege verwachte sneeuwval en heeft op 29 november plaatsgevonden. Dit is een nieuw particulier gebiedje: heideveld omringd door naaldbos, maar door achterstallig onderhoud was er van de heide niet veel te zien. Om mountainbikes te weren werden er enorme boomstammen neergelegd. Aan een natuurwerkdag hadden we niet genoeg: 7 maart 2009 wordt er weer een dag georganiseerd; vele handen maken licht werk! Ook omdat we hiermee als vereniging de KAS kunnen spekken. Dus kom onze club een handje helpen……

Ik hoop jullie hiermee enthousiast gemaakt te hebben want we hebben nog veel Vrijwilligers nodig!

Met vriendelijke groet,
Theo & Bianca,
coördinatoren Werkgroep Natuurbeheer.

In 2007 zijn we gestart met twee nieuwe gebiedjes, "De Muggenhoek" en de "Elzenhook" in het "Masterveld". De gebiedjes zijn eigendom van het "Geldersch Landschap". We gaan daar de grove dennenopslag verwijderen, waardoor o.a. de Klokjesgentiaan een betere kans krijgt om te overleven.

Van de Website van het "Geldersch Landschap"
Van het Masterveld is vooral het bosgebied "De Elzen" zeer waardevol. Hier vinden we op de vruchtbare beekbezinkingsgronden aan weerszijden van de Vennevertlose Beek weelderig eiken-haagbeukenbos met in de struiklaag onder meer Tweestijlige meidoorn en Zoete kers. In de kruidlaag vallen Groot heksenkruid en Gulden boterbloem op. Langs de oevers van de beek groeit de Slanke sleutelbloem, die al begin april bloeit. Verschralen en plaggen schiep in het weilandje in het zuidwesten ruimte voor tal van bijzondere planten zoals Vleeskleurige- en Breedbladige orchis, Duizendguldenkruid, Echte koekoeksbloem en Kleine zonnedauw. De Klokjesgentiaan en Blauwe knoop verschenen zelfs massaal. In het minder voedselrijke noorden van dit terreingedeelte is een vochtig heideterreintje met onder andere Moeraswolfsklauw en Bruine snavelbies. Het oostelijke terreintje van muggenhoek aan de Duitse grens bestaat uit oud vliegdennenbos, waarin vochtige heideveldjes liggen met Klokjesgentiaan en Jeneverbes. Opvallend is het gagelstruweel met zijn goudbruine bloemen. Na het afplaggen van een weiland en het graven van een poel is een zeer waardevolle vegetatie ontstaan. Bijzondere soorten zijn Blonde zegge, Stijve ogentroost, Geelhartje, Welriekende nachtorchis, Gewone vleugeltjesbloem, Bevertjes en Witte waterranonkel. In de jonge heideontginningen staan voor de toekomst de natuurwaarden voorop. De Vennevertlose Beek mag weer meanderen en de heidevelden en schraallanden worden vernat en verschraald. De beekbegeleidende bossen worden niet meer beheerd, zodat ze zich natuurlijk kunnen gaan ontwikkeling. Ter verdere verhoging van de natuurwaarden worden extra poelen aangelegd en worden enkele bosstroken als hakhout beheerd.

Muggenhoek: 8 deelnemers
Op 10 maart zijn we voor de eerste keer naar de Muggenhoek geweest. Bij mooi weer en een pan met lekkere snert van Bianca hebben we veel dennen- en berkenopslag gerooid.

Muggenhoek: 7 deelnemers
Op 13 oktober waren we op de Muggenhoek, waar we wederom veel vliegdennen en opslag rondom de vijver hebben verwijderd.

Landelijke Natuurwerkdag: 11 deelnemers
Op 3 november hebben we een prima dag gehad als gast van Natuurmonumenten. Waren we vorig jaar in het Loohuis bij Aalten, nu was gekozen voor een deel van het Meddosche Veen nabij het wandelpad over de plankieren ten noorden van de spoorlijn Winterswijk - Zutphen in de nabijheid van bij Den Oppas. Op de uitkijktoren, die geschonken is door Praxis Winterwijk, werd het werk dat moest worden uitgevoerd door Frans ter Bogt uitgelegd. De bedoeling was dat we dit waterrijke deel van het veen van opslag dennen en berken zouden ontdoen, op de dijkjes blijven dus. De ontwortelde, geknipte of afgezaagde boompjes konden blijven liggen, dus dat scheelde een hoop gesleep. Op de drogere delen was het met laarzen aan net te doen, hoewel enkele deelnemers wel natte voeten hebben gekregen door dat zij verrast werden door een iets dieper water dan gedacht. Vooral de door beplanting afgedekte "petgaten" waren lastig te zien.

Gosselink: afgelast
Het jaar 2007 begon voor de Werkgroep Natuurbeheer niet al te best omdat de beheerexcursie naar Het Gosselink die op 10 februari gepland was, vanwege het slechte weer werd afgelast.

Gosselink: 9 deelnemers
Op 17 november was het Gosselink aan de beurt. Rob bouwde een brug (dat kan hij ook) en zette de tent vanwege de natte omstandigheden op het toegangsweggetje in de wei. De vlag van de KNNV (die na enkele jaren weer door Ed was teruggevonden) hing in top. Tijdens de koffiepauze kwam de eigenaar een kijkje nemen en trakteerde op Groninger Koek en de middagpauze werd weer goed gemaakt met soep, dit keer van ons medelid Ans Bastiaansen, die jammer genoeg zelf niet mee kan helpen, maar soep maken kan ze wel!!!

Niet geweest!!!
Op onze beheerterreintjes "De Valkeniersbulten" en "Loohuisbos" zijn we dit jaar niet geweest, daar anders het programma overbezet zou worden.

Alles bij elkaar is de Werkgroep Natuurbeheer over de bereikte resultaten in 2007 zeer tevreden. Dit jaar gaan we de gebiedjes die in 2007 niet aan de beurt geweest zijn met een bezoek vereren, ook tijdens de ledenexcursie bezoeken we ze om in de zomer van de resultaten van onze arbeid te kunnen genieten.

Wettelijk zijn tegenwoordig alle (vrijwilligers) organisaties die risicovolle werkzaamheden verrichten verplicht om een Arboplan op te stellen en te onderhouden. In de afgelopen maanden is door het bestuur samen met de werkgroepcoördinatoren gewerkt aan het Arboplan voor onze KNNV-Werkgroep Natuurbeheer. Het bestuur vindt dat belangrijk, gezien de risico's die we lopen op ongelukken waaruit voor de veroorzakers, de slachtoffers en het bestuur hoofdelijke aansprakelijkheid voort kan vloeien voor opgelopen schade. In overleg met De Stichting Landschapsbeheer Gelderland - een overkoepelende Provinciale Stichting - die het vrijwillig landschapsbeheer coördineert in Gelderland, heeft het bestuur besloten een drietal zaken te regelen:

1. Aanmelding voor de "Vangnetverzekering": De werkgroep heeft zich aangemeld bij de Stichting Landschapsbeheer Gelderland, waardoor we van de vangnetverzekering die de Stichting heeft gebruik kunnen maken. Dit houdt in dat iedereen die een ongeluk krijgt of andere schade oploopt tijdens werkzaamheden met de KNNV-werkgroep altijd verzekert is voor die opgelopen schade. De volgorde voor een in te dienen claim is:
a. eerst de WA verzekering van de persoon die de schade heeft veroorzaakt, dan;
b. de verzekering van de KNNV die ons Landelijk bestuur daarvoor heeft afgesloten, dan;
c. De verzekering van de Stichting Landschapsbeheer Gelderland. Vandaar de naam "vangnetverzekering".

2. Opstellen Arboplan: Naar voorbeelden van andere organisaties hebben we een Arboplan opgesteld en ter goedkeuring opgestuurd naar Stichting Landschapsbeheer Gelderland (deze goedkeuring is inmiddels verkregen). Het gaat te ver om op deze plaats het hele plan uit te leggen of het hier af te drukken. Ik zal mij beperken tot het opnemen van de eerste en de laatste alinea uit de tekst:
a. Doel Arboplan: Overeenkomstig de wettelijke bepalingen voor vrijwilligerswerk ten aanzien van "veilig werken" is door de coördinatoren van de werkgroep een Arboplan opgesteld. Dit Arboplan vormt een handleiding voor veilig vrijwilligerswerk in natuur en landschap en heeft als doel de veiligheidsaspecten te concretiseren. Tot dit Arboplan behoort "de Zakgids Veilig Vrijwilligerswerk". De Zakgids is evenals dit Arboplan uitgereikt aan alle regelmatig aan werkzaamheden deelnemende vrijwilligers (dit laatste zal tijdens onze beheerexcursies gebeuren).
b. Rapportage: De algemeen coördinator van de werkgroep vult, per werkdag het formulier " Voorbereiding Vrijwilligerswerkdag " in. De formulieren worden twee maal per jaar naar de Stichting Landschapsbeheer Gelderland gezonden en door de secretaris van de afdeling gedurende twee jaar gearchiveerd.

3. Opstellen risico-inventarisatie: Naast het Arboplan is er een risico-inventarisatie gemaakt. In dit onderdeel van het Arboplan is uitgewerkt welke risico's er zijn en op welke manier daar aandacht aan moet worden gegeven. Deze risico-inventarisatie zal in de loop der tijd steeds naar bevinden aangepast worden. Met de Werkgroep Natuurbeheer zullen we proberen dat uit te voeren.

Een van de belangrijkste zaken bij "veilig werken" is het geven van instructies over het gebruik van gereedschappen en werkmethoden door deskundigen (coördinatoren) en het opvolgen daarvan door de deelnemers aan het vrijwilligerswerk. Hopelijk worden ongelukken daardoor voorkomen.

Mocht u niet kunnen deelnemen aan onze beheerexcursies maar, u bent wel geïnteresseerd in het Arboplan dan kan de secretaris dat (liefst per mail) aan u toesturen.

Coördinatoren Werkgroep Natuurbeheer.

1) Doel Werkgroep
De KNNV Werkgroep Natuurbeheer Oost Achterhoek heeft zich ten doel gesteld:
a het op vrijwillige basis verrichten van werkzaamheden in het kader van onderhoud en instandhouding van natuurlijke landschapselementen en de structuur daarvan.
b Het werkgebied ligt in de Achterhoek in de gemeenten Winterwijk, Aalten en Oost Gelre.

2) Doel Arboplan
a Overeenkomstig de wettelijke bepalingen voor vrijwilligerswerk ten aanzien van "veilig werken" is door de coördinatoren van de werkgroep een Arboplan opgesteld.
b Dit Arboplan vormt een handleiding voor veilig vrijwilligerswerk in natuur en landschap en heeft als doel de veiligheidsaspecten te concretiseren.
c Tot dit Arboplan behoort "de Zakgids Veilig Vrijwilligerswerk". De Zakgids is evenals dit Arboplan uitgereikt aan alle regelmatig aan werkzaamheden deelnemende vrijwilligers.
d Het Arboplan is tevens naar de Stichting Landschapsbeheer Gelderland gezonden.

3) Veiligheid
Als aanvulling op de door iedere vrijwilliger ontvangen "Zakgids Veilig Vrijwilligerswerk" wordt nogmaals met nadruk gewezen op de volgende veiligheidsaspecten:
a Zorg voor eigen en andermans veiligheid;
b Houd de werkplek veilig door verwijderen van ondergroei en het opruimen van takken, gereedschap e.d.;
c Draag werkhandschoenen en stevige laarzen of hoge schoenen;
d Ga niet met sterk brandbare of smeltende kleding bij het vuur staan of werken;
e Werk niet boven je kunnen, stop of ga wat anders doen;
f Til niet te zwaar, til met twee benen op de grond en met twee of meer mensen;
g Leg gereedschap veilig neer, sloothaak, hark en riek met tanden in de grond, zagen en hiepen rechtop in de grond of plat erop;
h Gebruik gereedschap op de juiste wijze;
i Geen gereedschap gebruiken waarvan je het gebruik of de risico's niet kent of vraag om uitleg aan de coördinator;
j Defect of bot gereedschap aan de coördinator geven ter reparatie.

4) Organisatie
- de KNNV-Werkgroep Natuurbeheer bestaat uit leden en niet-leden van de KNNV (momenteel ca. 10 personen ) die vanaf september tot april regelmatig werkzaamheden verrichten in het landschap.
- de werkgroep wordt ondersteund door de Stichting Landschapsbeheer Gelderland met deskundige begeleiding, cursussen, vrijwilligersdagen, bijeenkomsten, een overkoepelende aansprakelijkheidsverzekering en voorlichting met betrekking tot het veilig werken in het landschap.
- de werkgroep wordt geleid door enkele vrijwilligers, die optreden als coördinator met elk hun eigen gedefinieerde taak.
De werkgroep kent:
- Rob Weimer is namens het bestuur algemeen coördinator, verantwoordelijk voor administratie, registratie (presentielijst) en subsidieaanvragen. Hij verzorgt ook de contacten met de buitenwereld en opdrachtgevers.
- Bianca en Theo verzorgen voor de werkdagen de (mondelinge) convocaties en informatievoorziening.
- Bianca en Theo zijn namens het bestuur coördinatoren gereedschappen. Zij beheren het gereedschap en verzorgen het nodige onderhoud hieraan.
- Bianca en Theo zijn namens het bestuur coördinatoren arbozaken. Zij beheren de persoonlijke beschermingsmiddelen en verzorgen de nodige arbo-taken.

a Werkzaamheden
De werkzaamheden omvatten voornamelijk:
- het uitdunnen van bospercelen;
- het knotten van wilgen, elzen e.d.;
- het snoeien van hoogstamfruitbomen;
- het verwijderen van opslag op heidevelden;
- het schoonmaken van beken;
- diverse andere werkzaamheden in het landschap;
Tijdens gladheid, sneeuw en slecht weer wordt er niet gewerkt.

De werkzaamheden worden verricht op redelijk goed met eigen vervoer te bereiken locaties waarbij gezamenlijk naar de locaties wordt gereden.
De opdrachtgevers zijn voornamelijk:
- Natuurmonumenten;
- Stichting Gelders Landschap;
- Stichting Landschapsbeheer Gelderland;
- Particulieren.

b Gereedschap
- Er wordt voornamelijk met handgereedschap gewerkt. De in de werkgroep aanwezige gereedschappen zijn vermeld op het formulier "databank gereedschappen KNNV".
- Risicovolle gereedschappen zoals kettingzaag, bosmaaier en motorstokzaag worden niet gebruikt door de leden van de werkgroep natuurbeheer.
- De werkgroep beschikt over de op het hierboven genoemde formulier "databank gereedschappen KNNV"aangegeven persoonlijke beschermingsmiddelen
- De werkgroep beschikt over een goed onderhouden EHBO-trommel.

c Begeleiding en toezicht
- De werkdag wordt begeleid door de algemeen coördinator of zijn plaatsvervanger. De coördinator ziet toe op het juiste gebruik van het gereedschap en op de veiligheidsaspecten.
- Voorafgaand aan de werkdag worden de uitnodigingen aan alle regelmatig komende vrijwilligers verstuurd met daarin aangegeven de werkzaamheden, de locatie en het vertrekpunt. Tevens worden de op de werkzaamheden betrekking hebbende belangrijkste hoofdstukken van "de Zakgids Veilig Vrijwilligerswerk" onder de aandacht gebracht.

d Risico-inventarisatie en plan van aanpak
- Overeenkomstig de eisen in de arbo-wet is een risico-inventarisatie van de diverse door de werkgroep uit te voeren werkzaamheden uitgevoerd. Op basis van de inventarisatie is tevens het "plan van aanpak" opgesteld.
- In de evaluatie zijn de risico's gewogen volgens de factoren in de handleiding "arbo in het Nederlandse landschap". De risico-inventarisatie en het "plan van aanpak" is als bijlage aan dit arboplan toegevoegd.

e Rapportage
- De algemeen coördinator van de werkgroep vult, eventueel ondersteund door de andere coördinatoren, per werkdag het formulier " Voorbereiding Vrijwilligerswerkdag " in . De formulieren worden 2 maal per jaar naar de Stichting Landschapsbeheer Gelderland gezonden en door de secretaris gedurende 2 jaar gearchiveerd.

Bijlagen:
b Formulier "databank gereedschappen KNNV".
c Risico-inventarisatie/Plan van Aanpak.

Samensteller arboplan versie april 2007 : KNNV Werkgroep Natuurbeheer Oost Achterhoek.