donderdag 22 augustus 2019

Zeven 2de jaars studenten van de studie Toegepaste Biologie aan de HAS hebben een heel studiejaar onder-zoek verricht naar bosmieren (Formica spp.) op de Galderse Heide.

In opdracht van de Gemeente Breda en gesplitst in twee groepen deden zij onderzoek naar de interactie van de mieren met omgevingsfactoren rondom het nest. Rode bosmieren zijn ecosysteem engineers en vervullen daardoor een belangrijke schakel in de natuur. Met hun activiteiten veranderen en verrijken zij de lokale bodemsamenstelling waardoor vege-tatie rondom het nest veranderd.

26 verschillende bosmieren nesten

In totaal hebben de studenten 26 verschillende bosmieren nesten gevonden met vier verschillende onder-soorten, namelijk de

  • Behaarde bosmier (Formica rufa),
  • Kale bosmier (Formica polyctena),
  • Zwartrugbosmier (Formica pratensis) en de
  • Grauwzwarte renmier (Formica fusca).

Van de laatste soort is geen nest gevonden maar alleen de aanwezigheid vastgesteld. Deze soort is een belangrijke gastheer voor de ontwikkeling van nieuwe bosmierenkolonies. Bij de vorming van een nieuwe bosmierenkolonie laat een bevruchte koningin zich adopteren door een kolonie renmieren waar zij de plaats inneemt van de oorspronkelijke koningin. In de eerste periode zullen de renmieren de eerste legsels van de bosmierenkoningin verzorgen. Uiteindelijk worden de renmieren zelf uit het nest verdreven en gaat het nest als een bosmierennest door.

 

Interactie met plantensoorten

Eén van de groepen heeft kunnen aantonen dat er tenminste zeven plantensoorten binnen een straal van 25 meter zijn aangetroffen die afhankelijk zijn van de zaadverspreiding door mieren. De zaden van deze planten beschikken over een uitwendig aanhangsel dat dient als voedsel voor mieren, ook wel mierenbroodje genoemd. Hierdoor worden ze meegenomen door mieren naar het nest. Zodra de voedselbron is gegeten worden de zaden op een willekeurige plek buiten het nest achter gelaten. De soorten die zijn aangetroffen zijn de

  • Rankende helmbloem,
  • Brem,
  • Stinkende gouwe,
  • Paarse dovennetel,
  • Gele dovenetel, Gewone vogelmelk en
  • Hondsdraf.

Wildcamera's

De andere groep heeft de nesten gemonitord met wildcamera’s om mogelijk gebruik door andere diersoorten waar te nemen. Dit gebeurt zowel actief als passief. De wildcamera’s hebben aangetoond dat o.a. Grote bonte specht, Gaai en Boomklever actief op het nest foerageren en het nest gebruiken voor persoonlijke verzorging, het zogenoemde anting. Ook was te zien dat de Gewone bosmuis het nest gebruikt om in te overwinteren en dat konijnen voornamelijk in de winter op het nest zitten om naar alle waarschijnlijkheid op te war-men. 

Beheeradviezen

Op basis van de resultaten van de studenten hebben zij beheeradviezen gegeven over hoe om gegaan dient te worden met de nesten om deze duurzaam in stand te houden. O.a. over het toevoegen van dood hout in het gebied, maar niet zomaar op willekeurige plekken. De studenten hebben de vaste looproutes van de nesten in kaart gebracht. Mochten deze routes geblokkeerd raken dan heeft dit negatieve consequenties op de betreffende bosmierenpopulatie. Daarnaast ook het uitrasteren van de gevonden nesten tijdens begrazing om vertrapping te voorkomen en het niet zomaar kappen van bomen in de directe omgeving van de nesten omdat deze de mieren van voedsel voorzien. Dit laatste zou kunnen leiden tot het veranderen van de omgevingsfactoren waardoor nesten kunnen verdwijnen, bijvoorbeeld als deze volledig in de zon komen te liggen.

Behaarde bosmier

Behaarde bosmier (Formica rufa); bron EIS

locatiekaart

Locatiekaart met de gevonden nesten van de verschillende soorten

Deel deze pagina