Datum: 
zaterdag 20 mei 2017 10:00
Type activiteit: 
Excursie

Jubileumexcursie ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van KNNV Deventer.

  • Datum: zaterdag 20 mei 2017
  • Tijd: 10.00 uur
  • Locatie: Infocentrum IJssel Den Nul Rijksstraatweg 109 8121 SR Den Nul (0570) 745040.
  • Excursieleiders: medewerkers van Staatsbosbeheer en leden van KNNV, Deventer.
  • We raden aan waterdicht schoeisel te dragen tijdens de excursie en iets te eten en drinken mee te nemen.

In het kader van het jubileumjaar organiseert de afdeling Deventer van de KNNV een gewestelijke excursie naar de IJssel. Deze “jonge” rivier is in het plan “ruimte voor de rivier” ten zuiden en ten noorden van Deventer behoorlijk veranderd. Er zijn nieuwe dijken aangelegd, zodat bij hoge waterstanden de rivier meer ruimte krijgt. Daar zullen we tijdens de excursie het een en ander van laten zien.

De IJssel, een tak van de Rijn die nu ca 11% van het Rijnwater afvoert werd door Thijsse al de mooiste rivier van Nederland genoemd en is dat volgens velen nog steeds. Dit lazen we vorig jaar bij de gewestelijke excursie van KNNV Zwolle. In aansluiting op deze gewestelijke excursie in de Vreugderijkerwaard en het Engelse Werk hebben we met de KNNV Deventer besloten langs het deel van de IJssel bij Fortmond ligt op excursie te gaan met het gewest. Ook in dit deel van de IJssel is veel gedaan aan het project ‘Ruimte voor de rivier’.

Dit jaar bezoeken we de Duursche waarden. In de omschrijving vind u de karakteristieken van dit gebied.

De excursie start om 10.00 uur en bestaat uit een wandeling met deskundigen langs de IJssel. Bij de Duursche Waarden starten we in het infocentrum in Den Nul. Daar lopen we ca. 4 uur langs de IJssel, ook is er een korte route van ongeveer een uur.

De afdeling Deventer van de KNNV bestaat 100 jaar. In het kader van dit jubileumjaar worden ook de IVN-leden van Zutphen en Deventer en leden van de Vogelwerkgroep IJsselstreek uitgenodigd voor de gewestelijke excursie. 

Naar de Duursche Waarden

Geschiedenis

Het eerste natuurontwikkelingsproject langs de grote rivieren vond plaats in dit gebied. In 1989 werd begonnen met het omvormen van de uiterwaard bij Fortmond tot een meer dynamisch rivierlandschap. In het kader van plan Ooievaar zou de rivier door middel van erosie en overstroming moeten zorgen voor een rivierlandschap zoals dat er vroeger uit zag. Nevengeulen moesten zoveel mogelijk stromend water voeren, dus onderdeel zijn van de rivier en het open water systeem. Het aandeel moeras, ondiep water en rivier begeleidende bossen ( ooibossen ) moest groter worden. Introductie van grote grazers zouden zorgen voor een gevarieerd landschap.

De keuze op de kronkelwaard tussen Olst en Wijhe had verschillende redenen: de aanwezigheid van goed ontwikkelde natuurkernen welke in bezit waren van Staatsbosbeheer en het brede doorstroomprofiel bij Fortmond. Hierdoor was er ruimte voor nevengeulen en bosontwikkeling.

Ontwikkeling

Startpunt was een oeverwal met een rijke stroomdalvegetatie en daarachter gras -en hooilandpercelen gescheiden door knotwilgen en meidoornhagen, kleigaten met rietvelden en moerasvegetaties en restanten van een oude nevengeul. Het gebied was een belangrijk weidevogelgebied vooral voor de Grutto en Kievit. Ook kwamen er door het aanwezige moeras kenmerkende soorten voor van riet en ruigtes zoals de Bosrietzanger en de Kleine Karekiet.

Door de herinrichting en het veranderde beheer zijn de riet-, moeras en watervegetaties vrijwel verdwenen. Dit geldt dan ook voor zijn bewoners. Wie wel hebben geprofiteerd zijn de struweel - en bosvogels die profiteren van de uitbreiding van het hardhout - en zachthoutooibos. 

De laatste jaren lijken naast de Bever ook twee iconen van het plan Ooievaar het gebied te ontdekken: sinds 2013 verblijven een tot twee juveniele Zeearenden  in en nabij de Duursche waarden, en gedurende de trek worden regelmatig pleisterende Zwarte ooievaars waargenomen.

Hoewel het aantal bijzondere plantensoorten de afgelopen 25 jaar bijna is verdubbeld van 15 naar 29 ( o.a. Kleine ratelaar, Zachte haver, Distelbremraap, Rode ogentroost ) hebben zich toch relatief weinig nieuwe soorten kunnen vestigen in vergelijking met andere natuurontwikkelingsgebieden langs de rivieren. Men denkt dat dit komt door de ongunstige ligging van het gebied langs de IJssel. Bovenstrooms zijn weinig  natuurgebieden met een betere soortensamenstelling. Ook wordt er te weinig zand afgezet met onder andere als oorzaak de versterkte oevers langs de IJssel. In 2006 is bij een gedeelte van de oevers in de Duursche waarden het gesteente verwijderd. 

De verwachting bij de herinrichting dat zowel binnen als buiten het projectgebied er voldoende ruimte zou zijn voor levensgemeenschappen van een laagdynamische riviersysteem is niet waargemaakt. Daar komt nog bij dat door de uitvoering van onder andere het programma Stroomlijn ook de ontwikkeling van ooibossen worden beperkt.

Aan de rand van de Duursche waarden ligt het in 2012 geopende infocentrum welke is gefinancierd en beheerd door verschillende partners zoals Staatsbosbeheer, waterschap Drents Overijsselse Delta en 't Olster Erfgoed. Naast de informatie over de Duursche Waarden met onder andere een grote maquette vindt u er de geschiedenis over de fruitteelt in het gebied van de IJssel en andere tentoonstellingen over het Olster erfgoed. Buiten in het bloemrijke grasland is een boomgaard aangelegd met onder andere oude rassen. Een Ooievaarsnest en een zwaluwentil ontbreekt niet. Ook is er de mogelijkheid in het centrum gebruik te maken van de horecagelegenheid ( o.a. koffie / lunch ).

Bronnen:
De Levende Natuur 25 jaar natuurontwikkeling in de Duursche Waarden
40 jaar boswachter langs de IJssel Focus op Duursche waarden
infocentrumijssel.nl
rijninbeeld.nl zie o.a. rapport Actief Zand en gebiedsrapportage Duursche Waarden.

(Tekst: Niek Lelieveld) 

 Aanmelden vóór 6 mei bij Nienke Dijkstra; dijkstra_nienke@hotmail.com of 06 362 098 54

Georganiseerd door: 
Vertrekplaats: 
2 locaties
Contactpersoon: 
Nienke Dijkstra
Vindt plaats in: 

Deel deze pagina