Datum: 
maandag 17 september 2018 19:45
Type activiteit: 
Lezing

Dat het IJ, dat we bij Amsterdam kennen, veel groter was en tot aan Velsen stroomde en daar overging in het grote Wijkermeer, is lang niet bij iedereen bekend. Nog minder bekend is dat het IJ een voorloper heeft gehad die we Oer-IJ noemen. Dit was de noordelijke riviertak van de Rijn, die uiteindelijk bij Castricum in zee uitmondde. Het Noordzeekanaal wordt daarom ook wel eens het Neo-IJ genoemd.


Ook al was de monding van het Oer-IJ bij Castricum in het begin van de jaartelling verzand, nog steeds is de oude opening in het huidige landschap te terug te vinden. Het reliëf in de kuststrook van Kennemerland en de slingerende waterlopen zijn daarvan nog altijd stille getuigen. Het Oer-IJ-gebied was in het begin van de jaartelling een van de dichtst bevolkte gebieden van Noord-Holland. Het is ook archeologisch heel interessant. Zelfs de Romeinen hebben aan het Oer-IJ-forten gebouwd.
In de Middeleeuwen lagen in de Oer-IJ-bedding het IJ, het Wijkermeer en het Dieenstelsel, die hier slingerend door het landschap gaan. Vele veenrivieren zoals De Zaan, Spaarne en Liede voerden hun water naar deze oorspronkelijk laaggelegen Oer-IJ-bedding. De afwatering ging nu echter niet meer noordwestwaarts naar de Noordzee, maar oostwaarts richting de inmiddels ontstane Zuiderzee.


Het IJ kende lange tijd een getijdenbeweging en dat zorgde voor een bedreiging van het bewoonde gebied. Dijken werden aangelegd die nu nog steeds, o.a. als de Noorder IJ en Zeedijken, slingerend in het landschap liggen met vele ‘wielen’ (doorbraakgaten die tijdens zware stormen waren ontstaan). Veenrivieren werden afgedamd en er ontstonden plaatsen als Zaandam en Spaarndam.
In de 19e eeuw is het Noordzeekanaal in de bedding van het IJ en Wijkermeer aangelegd. Nu ontstond een rechtstreekse verbinding met de Noordzee, via de duinen ter hoogte van Velsen. Op de plaatsen waar de veenrivieren in het IJ uitkwamen, zijn nu de zijkanalen aangelegd zodat het water uit het achterland alsnog via het Noordzeekanaal kan worden afgevoerd. Het water gaat nu dus weer westwaarts.
Lia Vriend zal dit sterk veranderende landschap met talloze oude kaarten en afbeeldingen in een presentatie tonen. Het zal een interessant verhaal zijn.

Infoschuur GNR, Naarderweg 103a, Hilversum.

Georganiseerd door: 
Vertrekplaats: 
Infoschuur GNR, Naarderweg 103a, Hilversum.
Vindt plaats in: 

Deel deze pagina