LIBELLEN BIGDAY 16 & 17 JUNI 2007
Door Frank Böinck

Het weekend van 16 en 17 juni 2007 was door de landelijke KNNV uitgeroepen tot libellen Bigday. De term Bigday komt volgens mij uit de wereld van de vogelaars waar het als betekenis heeft om op één dag zoveel mogelijk soorten te zien. De invulling die de afdeling er aan gaf was een tweetal libellenexcursies, op 16 juni in het Natuurpark Lelystad en op 17 juni in het Hollandse Hout. Het weer voor libellen was op zaterdag redelijk (droog maar bewolkt) en op zondag uiterst beroerd (bewolkt en buien).

De opkomst bij de zaterdagexcursie viel met drie personen (excursieleider inbegrepen) tegen. Jammer voor iedereen maar voor mij had het als voordeel dat ik een prive-excursie genoot door Jan en Marijke Verbraaken. Zij lopen hier al jaren een monitoring-route en kennen het gebied en de libellenbevolking dus heel goed.

We liepen vanaf het bezoekerscentrum richting het Waterpad. Vlak voor het waterpad ligt een plas met een rietkraag. Hier zaten een Viervlek (Libellula quadrimaculata) en wat Lantaarntjes (Ischnura elegans). Lantaarntjes zagen we trouwens overal veel, zowel ‘singles’ als tandems. Dit zelfde gold ook de Azuurwaterjuffer (Coenagrion puella). Aan het begin van het waterpad zat er ook een Watersnuffel (Enallagma cyathigerum) in de begroeiing. Verderop een geelgekleurde heidelibel met zwarte tekening, die later als Bloedrode heidelibel (Sympetrum sanguinem) wordt gedetemineerd (met dank aan Frans van Alebeek).

Een jong mannetje heidelibel verderop veroorzaakte de nodige hoofdbrekens. Als ze pas zijn uitgeslopen zijn de libellen nog niet ‘op kleur’ en daarom moeilijk op naam te brengen. Na bestudering van de foto is het een Bruinrode heidelibel (Sympetrum striolatum) geworden. De Gewone oeverlibel (Orthetrum cancellatum) die vroeger veel voorkwam in het gebied, zijn we niet tegengekomen. De stenige oever is de laatste jaren helemaal overwoekerd met riet en andere planten, waardoor volgens Jan deze libel zich hier minder thuisvoelt.

Behalve libellen zagen we een 40-tal rupsen van de Dagpauwoog (Inachis io) en vlinders van Bruin zandoogje (Maniola jurtina), Atalanta (Vanessa talanta), Kleine vos (Aglais urticae), Distelvlinder (Vanessa cardui), Dagpauwoog (Inachis io), Klein koolwitje (Pieris rapae) en Klein geaderd witje (Pieris napi). Van de nachtvlinders zagen we een Bruine snuituil (Hypena proboscidalis).

De excursie van 17 juni in het Hollandse Hout had een heel ander karakter. Deze werd gedomineerd door de buiïge regen die desondanks negen belangstellenden trok. Frans van Alebeek leidde deze excursie voortreffelijk. Vanaf het bospad ontdekte hij diverse soorten rupsen in de brandnetels, t.w. die van het Landkaartje (Araschnia levana), Atalanta, Dagpauwoog en Bonte brandnetelmot (Eurrhypara hortulata).

De rups van de Atalanta, i.t.t. die van de Dagpauwoog en Landkaartje zit, altijd alleen in of op een blad. Deze bijt de bladsteel half door waardoor deze gaat hangen. Hierdoor is een brandnetelblad als zodanig te herkennen.

Het doel van deze excursie is het vroegere koeienweitje met een meertje. Het hek dat ons toegang verschaft tot het gebiedje is gewoon open. Ondanks het slechte weer vliegen er een tiental Klein geaderd witjes. Ook diverse Lantaarntjes en Azuurwaterjuffers. Voorbij het hek komen we in een waar insectenparadijsje, helemaal omrand met hoge en dus beschutting biedende bomen, veel distels en een hoge rietkraag rond het meertje. Tijdens de enkele droge momenten zien we verassend veel witjes en Bruin zandoogjes. Ook enkele Gamma-uilen (Autographa gamma).
Keizerlibel (Anax imperator)
Dan wordt het tijd voor een korte maar hevige bui. Een Distelvlinder is een goede vlieger en trotseert het noodweer op zoek naar een droog plekje, maar een Grote keizerlibel laat zich gewoon nat regenen (zie foto). We struinen na de bui door de distelpartij en zien nog Gewone oeverlibel, Watersnuffel en Atalanta. Vanwege de nattigheid lopen we een kort rondje om het meer. Teruglopend zien we nog een Gerande spanner (Lomaspilis marginata).


Nachtvlinderexcursie 7 september 2007, Knarbos

Door Frank Böinck, Lokvogeltje 33-4: 12-13 (december 2007):

SchimmelspannerDe jaarlijkse nachtvlindernacht begint zo langzamerhand een traditie te worden. Frans van Alebeek organiseerde deze nachtvlinder-excursie al weer voor het derde achtereenvolgende jaar. Vorige jaren waren we te gast bij Staatsbosbeheer in de Oostvaardersplassen. Dit jaar was het Flevo-landschap onze gastheer. Plaats van handeling was het Knarbos, bij het beheergebouw aan de Knarweg.

Behalve Frans waren er tien belangstellenden. Ter inleiding van het schouwspel had Frans wat rupsen meegenomen uit het Roggebotzand, waaronder die van de Wapendrager (Phalera bucephala) en de Populieren- pijlstaart.

Behalve met behulp van een lichtopstelling, werden de vlinders ook gelokt met smeer, een lokstof bestaande uit o.a. appelmoes, rum, kasteelbier en banaan. Na deze op enkele houtblokken te hebben gesmeerd ging Frans verder op zoek naar rupsen.

Zo vond hij zo waar nóg een Populierenpijlstaartrups tussen het gebladerte. Deze was groter dan die uit het Roggebotzand. Een andere rups werd gevonden door het zoontje van Gilbert, die zich overigens verder uitstekend vermaakte met het vangen van allerlei beestjes. Het was een rups van de Donsvlinder.

Rond 21.30 uur kwamen de eerste vlinders op het licht af, waaronder een Kroosvlindertje en daarna een Schermbloemdwergspanner. Ondanks dat het later op de avond vochtig en kil werd, zagen we uiteindelijk 30 soorten nachtvlinders. Het meeste werd naderhand met behulp van foto’s op naam gebracht. Op het smeer waren geen vlinders afgekomen.

Hopelijk is de nachtvlindernacht volgend jaar weer midden in de zomer, krijgen we misschien weer pijlstaarten te zien. Hieronder de volledige lijst.

Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Aantal
Pijlstaarten Sphingidae
Populierenpijlstaart (rups) Laothoe populi 1
Eenstaartjes Drepanidae
Braamvlinder Thyatira batis 1
Spanners Geometridae
Gerande spanner Lomaspilis marginata 1
Hagedoornvlinder Opisthograptis luteolata 4
Taxusspikkelspanner Peribatodes rhomboidaria 1
Ringspikkelspanner Hypomecis punctinalis 1
Appeltak Campaea margaritata 1
Koolbandspanner Xanthorhoe designata 1
Vierbandspanner Xanthorhoe ferrugata 1
Gewone bandspanner Epirrhoe alternata 1
Marmerspanner Ecliptopera silaceata 2
Schimmelspanner Dysstroma truncata 2
Kleine groenbandspanner Colostygia pectinataria 1
Schermbloemdwergspanner Eupithecia tripunctaria 2
Leverkleurige spanner Euchoeca nebulata 2
Uilen Noctuidae
Lijnsnuituil Zanclognatha tarsipennalis 1
Bruine snuituil Hypena proboscidalis 1
Stro-uiltje Rivula sericealis 2
Koperuil Diachrysia chrysitis 1
Turkse uil Chrysodeixis chalcites 1
Donkere marmeruil Protodeltote pygarga 1
Groente-uil Lacanobia oleracea 1
Zwarte c-uil Xestia c-nigrum 1
Vierkantvlekuil Xestia xanthographa 1
Donsvlinders Lymantriidae
Donsvlinder (rups) Euproctis similis 2
Beervlinders Arctiidae
Kleine beer Phragmatobia fuliginosa 2
Bladrollers Tortricidae
Leverkleurige bladroller Pandemis heparana 1
Grote appelbladroller Archips podana 1
Grasmotten Crambidae
Kroosvlindertje Cataclysta lemnata 1
Gewone brandnetelmot Pleuroptya ruralis

Deel deze pagina