vrijdag 18 mei 2018
Tijdens het coördinatorenoverleg van 10 januari 2018 is ingestemd met het idee om
in plaats van de gebiedsgerichte inventarisatieprojecten een keer ervaring op te doen met soort- of
soortgroepgerichte inventarisaties door de al bestaande werkgroepen.
Dat wil zeggen dat de werkgroepen die actief zijn met een bepaalde soortgroep
(amfibieen, planten, vogels, vlinders etc.) zich verdiepen in één bijzondere soort of soortgroep.
Uiteraard worden al onze leden uitgenodigd hier een bijdrage aan te
leveren. Dat kan door deelname aan een excursie, door het verzamelen van losse waarnemingen
of door raadpleging van de eigen aantekeningen van voorgaande jaren. Twee bestaande
werkgroepen hebben al concreet invulling gegeven aan het bovengenoemde
plan. Het betreft de vogelwerkgroep en de vlinderwerkgroep.
Onderstaand de plannen.

Op zoek naar de Bruine vuurvlinder  (op de foto een bruine vuurvlinder vrouwtje)
De Vlinderwerkgroep probeert een actueel beeld te krijgen van het voorkomen van de Bruine vuurvlinder in de regio Noordwest-Veluwe, globaal gezegd, het gebied tussen Nunspeet en Nijkerk. Op de Rode Lijst wordt de vlinder als kwetsbaar aangemerkt. Het is een schaarse standvlinder van zandgronden met kruidenrijke vegetaties, die in Nederland de noordgrens van zijn areaal bereikt. Hij vliegt in twee generaties. De stand is landelijk gezien fors achteruit gegaan, sinds 1992 een afname van maar liefst 40%. In Oost-Nederland is de vlinder bijna geheel verdwenen. Op de Veluwe is de situatie relatief gunstig. In het Harderwijkerbos wordt de stand bijgehouden in het kader van het landelijk Meetnet dagvlinders. Op een locatie rond de voormalige vuilstortplaats volgen we al 27 jaar de dagvlinderstand. Uit onderstaande tabel blijkt dat het aantal waarnemingen van de Bruine vuurvlinder van jaar tot jaar aanzienlijke verschillen vertoont. Van 0 in 1992 tot 75 in 2002. Na fraaie scores in 2013 en 2014 zakten de aantallen de laatste jaren weer in.
Bruine vuurvlinder monitorroute Galgenberg (bovenste kolom jaartal, onderste kolom aantallen)
Jaar     90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17
Aantal   2  4   0   3 11 20 12 12   9  9  9   2  75 27  5  1   2   6   1  4  15 14  4 41 25  6   2   4.


Het is bekend dat de soort in onze regio in meer gebieden voorkomt. De bedoeling is dit jaar een zo compleet mogelijk inzicht te krijgen van de vliegplaatsen. Daarom organiseren we een tweetal excursies (zie het excursieprogramma). Daarnaast stellen we het op prijs zoveel mogelijk individuele meldingen te krijgen. Waarnemingen kunnen naar Betty Dekker, ecdekker@solcon.nl of Harm Werners, harmwerners@hotmail.nl gestuurd worden, maar rechtstreeks via de datasite waarneming.nl is ook prima. Omdat verwarring met de sterk gelijkende Kleine vuurvlinder mogelijk is, graag een fotootje of goede beschrijving toevoegen.

Meer informatie over de Bruine vuurvlinder is te vinden in een goede dagvlindergids, zoals de Nieuwe Veldgids Dagvlinders, maar uiteraard ook op internet, bijvoorbeeld op de site van de Vlinderstichting. Hierbij gaat een beschrijving met foto’s. Kenmerken bruine vuurvlinder De Bruine vuurvlinder valt onder de familie Lycaenidae, waaronder naast de vuurvlinders ook de blauwtjes en kleine pages vallen. Het zijn allemaal kleine vlindertjes die snel weg kunnen vliegen bij verstoring, maar even zo snel weer terugkeren naar het plekje waar ze bijvoorbeeld nectar zaten te drinken of waar ze hun territorium hebben. De Bruine vuurvlinder is doorgaans te vinden op schrale droge of natte graslanden, op heideterreinen of op open plekken in het bos. Qua grootte is de vlinder vergelijkbaar met de Kleine vuurvlinder. Klein dus en vaak worden ze samen waargenomen op eenzelfde soort terrein. Maar daar waar de Kleine vuurvlinder regelmatig gezien wordt, is het voorkomen van de Bruine vuurvlinder veel minder algemeen. De status is er dan ook eentje in de categorie ‘kwetsbaar’. In ons land kan de vlinder aangetroffen worden in Gelderland en in Noordoost-Nederland. De vlinder, die op het eerste gezicht best een beetje lijkt op de
Kleine vuurvlinder, is bij nadere beschouwing toch heel anders. Zo zijn de mannetjes donkerbruin met zwarte stipjes aan de bovenzijde. De vrouwtjes hebben eveneens zwarte stipjes aan de bovenzijde, maar hebben oranjekleurige voorvleugels en een oranjekleurige band langs de onderzijde van de achtervleugels. De witte smalle zoomrand langs de vleugels van het mannetje steekt helder af tegen de donkerbruine kleur van de Bruine vuurvlinder. Het is dan ook een fotogenieke vlinder. De onderkant van de Bruine vuurvlinder is zacht geelbruin, voorzien van zwarte vlekjes, waarmee hij zich definitief onderscheidt van de Kleine vuurvinder, die hier heel anders getekend is.
De vlinder vliegt in twee generaties vanaf half mei tot half juni en opnieuw vanaf half juli tot eind augustus. De eitjes worden afzonderlijk afgezet op zuringsoorten met een voorkeur voor schapenzuring en veldzuring. De rups heeft de typische vorm van de blauwtjesfamilie:  ovaalvormig en kan zowel groen als paars getint zijn. De rups van de tweede generatie overwintert aan de voet van een zuringsoort en verpopt pas in het voorjaar in de strooisellaag.
Bruine vuurvlinders parend, foto Harm Werners

Vogels van het boerenland
Ook met de vogels van het boerenland, de zgn. akkervogels, gaat het niet goed. Ook in onze eigen regio is dat goed te merken. Maar hoe staat het nu werkelijk met de cijfers, waar ligt dit aan en vooral, wat kunnen we hier zelf aan doen? Om daar duidelijkheid over te krijgen, gaan we ons daarom richten op het voorkomen van akkervogels (w.o. Veldleeuwerik) in het gebied tussen Horst en Telgt, Cyriassische Veld en Groevenbeekse heide. De leeuweriken (ook Boomleeuweriken) zijn inmiddels al waargenomen op o.a. het Cyriassische Veld en de Groevenbeekse heide. De vogelwerkgroep wil ook alle vogels op de akkers bij het Pelserpad (klompenpad in de gemeente Ermelo) gaan opsporen en noteren. Een van onze KNNV-leden woont naast dit pad en kan zelfs dagelijks het (weide)gebied goed overzien.
De vogelwerkgroep heeft al een aantal datums gepland (zie het excursieprogramma elders in dit Klokje). De parkeerplaats tegenover F. C. Horst, (Buitenbrinkweg 70) is een mooie plek om te verzamelen. We kunnen daar dan ook afspraken maken voor evt. andere tijden, dagen of gebieden.

Reptielen en amfibieën
Op dit moment wordt nog nagedacht over een deelproject rondom het voorkomen van reptielen en/of amfibieën. Hoe en op welke manier was ten tijde van het samenstellen van het Klokje nog niet duidelijk. In het geval hier meer duidelijkheid over bestaat, zullen wij de leden van de KNNV via website, het gastenboek en het maandbericht (reminder) informeren. De werkgroep natuurgegevens rekent op een goede opkomst tijdens de excursies, zodat we voldoende waarnemingen kunnen doen om te zijner tijd leuke verslagen op te kunnen maken. Uiteraard houden we u in dit Klokje en via onze website (gastenboek) op de hoogte van deze onderzoeken, excursies en de resultaten.

Deel deze pagina