Hoewel we nog maar halverwege de winter zitten, wordt de roep om de lente steeds sterker. Bijna iedereen wil wél een mooie vrieskoude winter met stralende blauwe hemel. Maar de mensen zijn de huidige sombere, kwakkelende en miezerende dagen ondertussen wel zat. Het wordt tijd om het voorjaar hartelijk welkom te heten en om flink te gòn bombezjoere.
 
De betrekkelijke rust in onze stad verdwijnt over twee weken. Uitgedoste personen komen uit alle hoeken en gaten en nemen het er van. Ze zetten de bloemetjes eens lekker buiten. Er broeit wat onder het Tilburgse volk. De natuur is zich ook aan het voorbereiden om er met alle kracht uit te knallen. In de tuin zie je al uitlopende bolgewassen en de bomen zitten goed in de knop.
Maar de eerste die massaal gaat bloeien is de vroegeling. Met een beetje zachte winter kun je zijn witte bloemetjes al eind januari ontdekken, maar in februari duiken ze zeker wel ergens op.
 
Vroegeling (foto Henk Kuiper)
 
Een plantje van de vroegeling wordt maximaal maar een paar centimeter hoog. Om tijdens lente-achtige dagen ineens in bloei te kunnen schieten, is in het najaar al een mooi bladrozetje gemaakt. Zo’n ronde krans van blaadjes is nu dus ook al te vinden. Vooral op droge, warme en zonnige plekjes, heb je de meeste kans. Zo groeien ze vaak in het zandige randje op de grens van het trottoir en de muur van het huis. Grote kans dat de vroegeling voor de deur op de stoep staat.
Gaat hij bloeien, dan doet hij dat met kleine witte bloempjes. Hij behoort tot de familie van de kruisbloemen. Als je bovenop de bloem kijkt, dan staan de vier kroonblaadjes ook mooi in een kruis. Omdat ieder kroonblaadje diep ingesneden is, lijkt het alsof hij acht witte bloemblaadjes heeft. Het is heel leuk om daar naar te kijken, maar je zult voor die dwergplantjes wel flink door de knieën moeten gaan. 
Veel insecten om de bloem te bestuiven zijn er nu nog niet. Misschien dat dat ook wel de reden is dat een vroegeling meestal zichzelf bestuift. Vaak gebeurt dat al in de bloemknop voordat die open gaat.
Na de bloei groeit uit het bloempje een ovaal vruchtje. Als dat rijp is, sterft de plant af. De vroegeling leeft dus maar een paar maanden. Door de grote hoeveelheid gemaakt zaad krijg je in het najaar toch weer heel veel nieuwe bladrozetten.
 
De vroegeling is bij mensen niet zo bekend. Toch komt hij in onze stad heel veel voor; niet alleen op trottoirs, maar ook in plantsoenen, op vluchtheuvels, muren en in zandige, open tuintjes. Heel massaal groeit hij vaak op de kale grond van kerkhoven. Voordat de onkruidbestrijdingsmiddelen zo overmatig gebruikt werden op het kerkhof van ’t Heike aan de Bredaseweg, durfde je in het voorjaar vaak maar amper over de paden te lopen vanwege een zee van duizenden wit bloeiende vroegelingen.
 
Op de plaatsen waar de vroegeling nu opduikt, is hij vaak in gezelschap van de zandraket en de kleine veldkers. Beide soorten behoren ook tot de kruisbloemenfamilie en zijn eveneens eenjarig. In tegenstelling tot de vroegeling maken zij langwerpige vruchten in plaats van de ovale vorm van de vroegelingvruchten. 
Ook zij bereiden het voorjaar goed voor. Om binnenkort flink uit te pakken, hebben zij hun rozetten ook al klaar liggen. Komt er zacht weer aan, dan pakken ze snel uit en staan hun bloemetjes lekker buiten. 
 
Wie zal er dit jaar het eerst gòn bombezjoere? Wint de hossende carnavalsmenigte of is het de bloemrijke versiering van de vroegeling? Feestvreugde geeft het dus in ieder geval.
 
Rob Vereijken

Deel deze pagina