Moestuintjes zijn in. Het is weer populair om zelf je eigen groente te verbouwen. Door de Jumbo-supermarkt werd de zelftuinierder als een achterlijke tuinkabouter weggezet. Albert Heijn was verstandiger door minimoestuintjes uit te delen. Het was zo’n groot succes dat er nu zelfs tomaten groeien bij de rotonde in de Jan Heijnsstraat, nabij de Tilburgse AH-XL.

Rotondetomaat (foto Rob Vereijken)Rotondetomaat (foto Rob Vereijken)

Tegen een paaltje bij de rotonde staat een grote tomatenplant. Door de beschermende paal kon het tomatenzaadje rustig ontkiemen. In juli viel me het jonge plantje al op. Ondertussen is hij flink gegroeid en draagt hij volop bloemen en onrijpe tomaatjes. Waarschijnlijk is er op deze drukke rotonde een ongelukje gebeurd met een zak tomaten. De pitjes zijn op het trottoir terecht gekomen en daarvan is er een ontkiemd.
In mijn jeugd logeerde bij mij een landschildpad. In de tuin gaf ik die vaak tomaten te eten. Het jaar daarop was het beestje weer naar huis en bij mij verschenen overal tomatenplanten. Daaraan moest ik denken toen ik deze plant zag. Er moeten nogal wat tomatenpitjes in goede Tilburgse aarde vallen, want regelmatig zie ik een tomatenplant in een plantsoen, op een braakliggend terrein of gewoon tussen de trottoirtegels langs de straat. De gele tomatenbloemen zijn heel fraai gebouwd. De kroonbladeren zijn vergroeid tot een mooi sterretje met in een midden een gele spitse punt. Dat middenstuk bestaat uit de meeldraden die ook met elkaar vergroeid zijn om de vrouwelijke bloemdelen heen. Zo’n bloem is kenmerkend voor een nachtschade. Tot deze plantengroep behoort ook de aardappel, bitterzoet en de zwarte nachtschade. De aardappelplant hoort hier niet thuis in de vrije natuur, maar ontdek je wel eens in de stad. Waarschijnlijk ontsproten uit een weggerolde aardappel. De twee andere genoemde soorten zijn wel inheems. De kleur van de stervormige kroonbladeren is kenmerkend voor deze soorten. De meeldraadpunt in het midden blijft geel, maar bij de bitterzoet is de ster paars en bij de nachtschade wit. Bij een aardappel kan dit variëren van wit tot paarsachtig.

De meeste nachtschadeplanten zijn giftig voor de mens. Slechts een enkel onderdeel is eetbaar, zoals de knol van de aardappel en de vrucht van de tomaat. De smakelijk uitziende bessen van nachtschades, kun je dus het beste maar laten hangen. De gifstoffen houden bepaalde schimmels en insecten tegen die de plant aan willen tasten. Vogels hebben blijkbaar minder last van het gif: ze eten de bessen en poepen de zaden uit.

Planten waar je wat veiliger je tanden in kunt zetten, zoals rogge, tarwe en boekweit, duiken ook regelmatig in onze stad op. Waar de zaadjes vandaan komen, is niet altijd duidelijk. Omdat het eenjarige en niet winterharde planten zijn, staan ze meestal maar één seizoen op zo’n zandig plekje. De stad biedt nu volop eten. Groentesoep met drijvende madeliefjes. Een bordje melganzenvoet is nu ook zo geplukt. Overal op kale grond doet hij het goed en met een portie van zijn spinazie-achtig smakende blaadjes zet je weer eens iets verrassends op tafel.    

Om spontane plantengroei op de trottoirs en straten tegen te gaan, borstelt en brandt de gemeente het onkruid weg. Is bij de AH-rotonde de tomatenplant per ongeluk overgeslagen? Of is het een door de gemeente bewust vergeten groente om stadslandbouw in Tilburg te stimuleren. Zelf voor de deur je tomaten oogsten, wie wil dat niet? Wacht wel even met het plukken van de tomaten. Ze zijn nog groen en bevatten dan de gifstof tomatine. Eet je ze dus te snel op, dan word je zo ziek dat je voorlopig geen zin meer hebt in stadstuinieren. En dat zou natuurlijk wel erg jammer zijn.

Rob Vereijken

Deel deze pagina