Locatie: Verlandende kikkerpoel, noord-west van het Landgoed Schultenwolde. 

Datum: 7 mei 2011. Deelnemers: A.Wielemaker, B.Karsch,
L.Veldhuis, G.Visser, leiding: Eveline Stegeman-Broos

Drie maal is scheepsrecht wordt er wel gezegd. Helaas ging dat niet op voor de zoektocht naar de kamsalamander nabij het Hondenven. Deze bijzondere salamander is niet aangetroffen gedurende het onderzoek op onderstaande 3 locaties met salamanderfuiken en netbemonstering.

  1. Rietplas (nieuw uitgegraven plas naast het Hondenven): 2 april
  2. Slenk tussen hondenven en rietplas: 16 april
  3. Kikkerpoel noord-west van het landgoed: 7 mei 

fuiken

Op alle drie de locaties is wel de Kleine watersalamander aangetroffen. Overige waarnemingen van de eerste twee excursies staan vermeld elders op de website.

Overzicht waarnemingen kikkerpoel 7 mei 2011

Door een meer persoonlijke benadering was de opkomst beduidend groter dan voorgaande keren.  Doordat de activiteiten nu ook op de landelijke site van de KNNV staan, werd de excursie ook opgemerkt door een nieuwe deelnemer en liefhebber van waterdiertjes Gerard Visser. Het was leuk om weer eens met een grotere groep liefhebbers het veld in te gaan om te speuren naar alles wat leeft, zowel in als buiten het water. 

Waargenomen dieren:

Fuik 1: Poel zuid

Dytiscus marginalis: 2 volwassen mannetjes en 1 vrouwtje.
Wat opviel is dat bij het vastpakken van deze grote waterkevers, wat op zich al lastig is omdat ze zo glad zijn, er een melkachtige vloeistof werd
afgescheiden. Dit schijnt een vies goedje te zijn ter afweer van predatie. Met behulp van een zoekkaart (zie link hieronder) hebben we de kevers op naam gebracht. Er zijn namelijk meer geelgerande waterroofkevers. Bovenstaande soort is het meest algemeen. Er is ook een larve gevonden van deze soort. Zie de zoekkaart op de website van Naturalis.

geelgerande 1Geelgerande 2

Dytiscus dimidiatus larve (derde stadium). Deze is geconserveerd in alcohol en meegenomen voor determinatie. Het is een zeldzame waterroofkever en komt volgens de literatuur voor in grotere voedselarme wateren met venige of modderige bodem.

Ilyocoris cimicioides (Platte waterwants)

Middelste groene kikker. Het dier had een asymmetrische metatarsaalknobbel (zie foto)

MetaaGroene kikker

Fuik 2: Poel noord

Kleine watersalamander mannetje: Deze kleine salamander is in voortplantingstijd te herkennen aan zijn mooie kam op zijn staart, waarmee hij indruk kan maken op de vrouwtjes, en de grotere zwarte vlekken op zijn buik.

Groene
kikker juveniel.

Graphoderus cinereus (gestreepte waterroofkever): Deze veel kleinere waterroofkever dan voorgaande genoemde kevers is een algemene soort.
Dit in tegenstelling tot zijn nauwe verwant Graphoderus bilineatus, die veel zeldzamer is en een beschermde status heeft.

Deze kever heeft Gerard Visser meegenomen om hem uitgebreid te kunnen fotograferen. 

Graphodereus

Foto: Graphodereus cinereus. (G.Visser)

Aanvullend op de fuiken is er ook nog met een macrofaunanet gemonsterd. Het blijft toch bijzonder dat er in een beetje opgeschept materiaal zo veel leven zit! Zooplankton (eencellige waterdiertjes), watermijten (kleine spinachtigen zo groot als een speldenknop), kleine
kevertjes, dikkoppen, 2 vrouwtjes van de kleine watersalamander en nog meer larven van geelgerande waterroofkevers. Bij het verzamelen van de grote larven van deze kevers in een potje alcohol, bleek ook een larve van een schietmot mee gekomen te zijn. Na
determinatie bleek dat de larve van de kokerjuffer( Trichostegia minor) te
zijn. Deze zeldzame kokerjuffer is typisch voor droogvallende wateren met veel fijn en grof organisch materiaal.

Terwijl ondergetekende aan het scheppen was naar nog meer waterdieren was de focus van een aantal deelnemers even meer gericht op het land: Libellen en vlinders.

Zij hebben de volgende soorten (imago's) aangetroffen in de ruigte om de kikkerpoel:

Libellen:  

 Smaragdlibel (Cordulia aenea)                             1

Platbuik (Libellula depressa)                                  7

Viervlek (Libellula quadrimaculata)                        2

Vuurjuffer (Pyrrhosoma nymphula)                       1

Azuurwaterjuffer (Coenagrion puella)                    2

Variabele waterjuffer (Coenagrion pulchellum)      2

Vlinders:  

 Bont zandoogje                                                    10

Landkaartje                                                             4

Groentje                                                                  1

Oranjetipje                                                               2

Klein geaderd witje                                                  2

deelnemersPlatbuik

Foto: Bert, Louis en Gerard boven een bak
beestjes.   Platbuik mannetje
(A.Wielemaker)

De kikkerpoel is duidelijk aan het verlanden en verruigen. De beschaduwde poel is voor een groot deel dicht gegroeid met o.a. kleine lisdodde, snavelzegge, gele lis, drijvend fonteinkruid en
watertorkruid. Op de oever  (hogere delen) staat het vol brandnetel en braamstruweel. In sommige delen van de poel zak je flink weg in de modder. Er zijn ook drijftillen met vegetatie aanwezig.
Tijdens het wegzetten van de fuiken (vrijdagavond) en ook tijdens de excursie zijn er zeer veel groene kikkers waargenomen, waarschijnlijk allemaal
bastaardkikkers. Er zijn ook een aantal heikikkers gesignaleerd.

Het was een gezellige afsluiting van de zoektocht naar de kamsalamander nabij het hondenven. Helaas dat deze salamander door ons niet is aangetroffen gedurende de 3 excursies. Het salamandereitje dat in 2009 gevonden is door M.Zekhuis in de rietplas/slenk kan door ons dus nog niet bevestigd worden middels volwassen kamsalamanders. De rietplas lijkt voor deze salamander het meest geschikte biotoop. Maar wat niet is……………..zal vast wel een keer komen! 

Om de kikkerpoel (hoort niet bij het landgoed Schultenwolde) te behoeden voor verlanding zou het goed zijn om deze eens te schonen, de omgeving te maaien en beschaduwing door bomen te verminderen. Belangrijk is wel om dat gefaseerd te doen zodat waterdieren nog een overlevingskans hebben. Het najaar (oktober) lijkt hiervoor de meest
geschikte periode.

Eveline Stegeman-Broos

Eveline

 

 

 

 


 

Deel deze pagina