Aukje Gjaltema

Mijn moeder houdt van rozen, het zijn haar lievelingsbloemen. Ze vertelde wel eens van de rozen die ze vroeger thuis hadden, hoe ze ieder jaar paardenmest kregen, en hoe mooi ze dan bloeiden. Ikzelf hou vooral van de wilde soorten. In en om Delft zijn er diverse te vinden, sommige echt wild, sommige aangeplant, maar alle even mooi. Bosroos, bergroos, rimpelroos, bij het inventariseren van een km-blok kom je er best wat tegen.

Op het kunstwerk Moeder Aarde in het Abtswoudse Bos staan egelantieren (alleen de naam al), die lekker naar appeltjes ruiken. En langs de Provinciale Weg groeien witte klimroosjes (officiële naam: veelbloemige roos) metershoog de bomen in, met een waterval aan witte bloemen in de zomer.

‘Boekenwijsheid’
Bij het op naam brengen gebruik ik de nieuwe Heukels, dat lukt meestal wel. In de KNNV Veldgids staan minder soorten en ga je gemakkelijk de mist in. Maar met een roosje dat heel ordinair op onze binnenplaats groeit kwam ik er ook met de Heukels niet uit. Het is volgens alle kenmerken een veelbloemige roos: steunblaadjes franjeachtig ingesneden, zo’n 10 tot 20 bloemen bij elkaar, vrij klein met de stijlen als een pilaartje eruit stekend, en met hele kleine rozenbotteltjes (kleiner dan een cm).  Alleen … de bloemen kloppen niet.

Ze zijn roze met van binnen wit, net als bij de hondsroos, en niet wit, zoals ze bij een veelbloemige roos volgens de Heukels horen te zijn (zie onderstaande figuur). En is het een wilde roos of is hij aangeplant? Hij groeit in een stukje amper onderhouden gemeentegroen, dus allebei zou kunnen.

De "onbekende' roos



Deskundigen
Omdat ik er niet uitkwam heb ik contact gezocht met Leni Duistermaat van Naturalis, zij is plantentaxonomist. Zij adviseerde om het nog een te proberen met een speciale, geheel aan wilde rozen geweide uitgave van het tijdschrift Gorteria.

Dus dat heb ik besteld (leuk, krijg je opeens post van het Nationaal Herbarium), en na de instructies over verzamelen en determineren gelezen te hebben ben ik opnieuw aan de slag gegaan. Helaas, het resultaat was precies hetzelfde.
Dus nogmaals contact opgenomen met Leni Duistermaat, die de vraag doorspeelde aan Bert Maes, een rozenspecialist, die de vraag doorspeelde naar Piet Bakker die beter thuis is in veelbloemige rozen.
 
Hier het antwoord van Piet Bakker:
“Als de stijlen vergroeid zijn tot een zuiltje dat buiten de bloem of bottel uitsteekt en de schutbladen diep ingesneden zijn kom je met onze sleutel uit op Rosa multiflora.
 In parken en plantsoenen wordt de wilde vorm van Rosa multiflora wel aangeplant.
 In China komen van deze soort in het wild variëteiten voor met roze en met roze + witte bloemen. In parken en plantsoenen in ons land betreft dit echter veel vaker cultivars van Rosa multiflora.

Er zijn vele van deze cultivars met roze en roze + witte bloemen in de handel, zowel met enkele als met gevulde bloemen. Vooral zogenaamde bodembedekkende rozen die afstammen van Rosa multiflora worden in de laatste jaren veel aangeplant. Daarom verwacht ik dat de in gemeentegroen in Delft groeiende roos een cultivar is.“


Cultivar, maar .....
Leni Duistermaat had me er al op gewezen dat rozen na aanplant lang kunnen standhouden. Dat het openbaar groen nu niet onderhouden wordt, zegt dus niets over de oorsprong van deze roos. De conclusie moet dus ook zijn dat het naar alle waarschijnlijk een aangeplant exemplaar is, en dus floristisch niet interessant. Mocht dit roosje zich in de toekomst spontaan uitbreiden en standhouden, zodat er ook exemplaren gevonden worden die duidelijk niet aangeplant zijn, dan wordt het een andere zaak. 

Rosa multiflora, een cultivar!

Laten nu op mijn balkon twee jaar geleden spontaan een paar roosjes opgekomen zijn, klimroosjes zo te zien. Ze deden het niet goed, waarschijnlijk doordat de laatste winters te koud en te nat geweest zijn. Eentje is er doodgegaan, de rest heb ik aan mijn moeder meegegeven. Hopelijk slaan ze daar wel aan. En stel nou, dat ze gaan bloeien, en ze blijken roze met wit te zijn..

 

 

 

Met dank aan: Leni Duistermaat (Universiteit van Leiden/Naturalis),
Bert Maes (Ecologisch Adviesbureau Maes, Utrecht) en Piet Bakker (Adviesbureau voor cultuurhistorie ‘VERWEVING’, Kortenhoef)

Literatuur: Gorteria 35-1-4 (2011)
De wilde rozen (Rosa L.) van Nederland

Deel deze pagina