Ze staan er toch echt! De omstanders buigen zich voorover en zien een heel duidelijke afdruk van de nagels van een berenpoot. En dat midden in de stad. De wolven staan al bij de Duitse grens te wachten om ons land binnen te komen en nu zijn er in Tilburg ook al afdrukken van berenklauwen gevonden.

Als je goed om je heen kijkt, kom je regelmatig berenklauwen tegen. Buiten de stad groeien deze forse planten in wegbermen, langs bossen en in ruigten. Het zijn altijd voedselrijke plekken waar de plant optimaal groeit. Ook in de stad staan ze op dezelfde plaatsen. De wetenschappelijke naam Heracleum verwijst naar de mythologische held Heracles of Hercules, die natuurlijk symbool staat voor enorme kracht. Bij onze inheemse gewone bereklauw valt die kracht misschien nog niet zo op, maar om de reuzenbereklauw kun je echt niet heen.

Reuzenberenklauw (foto Rob Vereijken)

Beide berenklauwen behoren tot de schermbloemenfamilie. Bij de leden van deze familie eindigt de dikke hoofdbloemstengel in een vertakt scherm. Daardoor zien de planten er ook fraai en decoratief uit. Wil je de twee soorten berenklauwen goed vergelijken, ga dan naar de Lange Nieuwstraat in Tilburg. Aan de rand van het open veld tegenover Vrije School Tiliander staan ze met tientallen planten bij elkaar.
Onze inheemse berenklauw staat vooraan en valt daar op dit moment niet op, omdat de reuzenberenklauw tegen het hek een woud van enorme stengels heeft gemaakt. De planten zijn 3 tot 4 meter hoog, met aan de top enorme grote schermen. Zo’n scherm heeft wel 100 stralen, terwijl die van de gewone berenklauw er maar zo’n 30 heeft. Onze inheemse soort komt net wat later in bloei en haalt meestal de anderhalve meter hoogte niet eens.
Ieder scherm draagt een paar duizend witte bloempjes. Deze hebben ieder vijf kleine, witte bloemblaadjes met vrij veel nectar en stuifmeel. Heel wat insecten landen bovenop het scherm om daar te eten. Daarbij zitten ook rovers die het op de nectar snoepende dieren gemunt hebben.

Na de bloei groeien de bloempjes uit tot platte, rondachtige vruchtjes. Nu heb altijd gedacht dat de Nederlandse naam van de berenklauw te maken had met de klauw die op de vruchtjes staat. Maar die verklaring kan ik nergens vinden. Wel wordt gezegd dat de grote samengestelde bladeren op een berenpoot lijken.

Door het oprukken van de reuzenberenklauw is er nog een derde verklaring aan toegevoegd: na contact met een reuzenberenklauw krijg je wonden alsof je door de klauwen van een beer bent toegetakeld.
Waar komt dat spookbeeld vandaan? De plant is een exoot uit Zuid-West-Azië. Hij werd vaak voor de sier in tuinen gepland. En als je er de ruimte voor hebt, is het ook een prachtige plant. Alleen is hij aan het eind van de vorige eeuw vaak ‘ontsnapt’. De zaden kiemen gemakkelijk en in wegbermen, parken, plantsoenen en braakliggende terreinen begonnen de planten een eigen leven te leiden.
De planten hebben veel stijve stengelharen en ook enorme bladeren van wel een meter lang, die spitser van vorm zijn dan de gewone berenklauw. Kom je tijdens een wandeling in aanraking met de planten, dan zorgen de haren voor een beschadiging van de huid. Het sap van de plant komt op de beschadigde plekken terecht en de irritatie begint. Lekker in het zomerzonnetje gaan zitten is helemaal funest, want de huid reageert dan overgevoelig met jeuk en blaren.
De planten zijn moeilijk te verwijderen en daarbij moet je zeker beschermende kleding aantrekken.

Van onze inheemse berenklauw heeft vrijwel niemand last. Maar als je een reuzenberenklauw zijn gang laat gaan, dan is de beer echt los.

Deel deze pagina