luchtfoto_naber1Het landje van Naber is een stukje binnendijks land langs de IJsselmeerdijk tussen Hoorn en Scharwoude. Het ligt ingeklemd tussen enerzijds het IJsselmeer, anderzijds de Hoornse woonwijk Grote Waal. De totale oppervlakte van het gebied is vier hectare, 100 meter breed en 400 meter lang. Het kan omschreven worden als een plas-dras weiland.
In de jaren '70 en '80 stond er op het landje een goed functionerende windmolen. Deze molen werd gebruikt om de waterstand op een gewenst peil te houden. Het waterpeil werd meestal vrij laag gehouden, ongeveer 40 tot 50 cm onder het maaiveld. Nadat deze molen was verdwenen werd het op peil houden van de polder met een, aan een tractor gekoppelde, waterpomp verricht.
Door deze andere manier van bemaling kwam het vaker voor dat de waterstand zeer hoog was op het Landje van Naber. In het meest oostelijke gedeelte van het Landje bleeft een groot oppervlak dikwijls enige maanden onder water staan. Hierdoor ontwikkelde zich daar een zeer natuurlijk aandoende ondiepe waterpartij met zacht glooiende aflopende kanten naar de wat diepere greppels in het land. In één van de greppels ontwikkelde zich spontaan een rietvegetatie. De vogels ontdekten dit plas-dras land en vinden het een uitstekende foerageerplek.
In de afgelopen jaren werd de wens om het waterpeil toch weer beter te beheersen groter en is er contact gezocht met de gemeente Hoorn. De wens om weer te beschikken over een windmolen werd geuit en uiteindelijk door de gemeente ook gehonoreerd. Sinds 2012 hebben we weer de beschikking over een windmolen waarmee we het karakter van het Landje van Naber met meer detail kunnen beïnvloeden zonder het ontstane karakter te veel aan te tasten.
Het Landje wordt al sinds vele jaren gebruikt als weiland door de familie Wijnker uit Grosthuizen, die het landje van de gemeente Hoorn pacht. In augustus 1991 kwam Klaas Wijnker bij de KNNV-afdeling Hoorn/West-Friesland met het verzoek om mee te werken aan een beheersplan voor het landje tot behoud van deze gunstige voedselsituatie. De KNNV heeft zijn verzoek omgezet in daden en werkt vanaf die tijd mee om het Landje van Naber voor vogels zo waardevol mogelijk te houden.

luchtfoto-naber2Landje van Naber heeft een brak milieu
Melkkruid, Zilte schijnspurrie en Zeeaster zijn allemaal planten je kunt aantreffen op brakke terreintjes. Het Landje van Naber heeft een brak milieu hier vinden we dan ook deze planten.

Waardoor een brak terreintype?
De Zuiderzee lag 70 jaar geleden aan de voet van de Westerdijk. Het zoute water van die Zuiderzee van toen, beïnvloedt nu vandaag de dag de waterkwaliteit op het Landje van Naber. Het water van het nu daar aanwezige Markermeer is zoet. Het gewicht van deze waterkolom drukt op het grondwater in de bodem van het Markermeer. Dit grondwater bevat nog veel van het vroegere zoute Zuiderzee water en wordt onder de Westerdijk doorgestuwd. Deze waterkwel mond uit op het Landje van Naber. De zoutminnende planten als Melkkruid, Zilte schijnspurrie en Zeeaster geven het bestaan van deze zoute kwel aan.

Uitwaterende sluizen heeft op het Landje van Naber watermonsters genomen. Hierin kwam naar voren dat we van brak water kunnen spreken op het Landje van Naber.

Het chloride gehalte in de sloot langs de Westerdijk is hoog: 940 mg CL /l. De sloot langs het fietspad op het Landje van Naber heeft een chloride gehalte van 620 mg CL /l wat nog altijd als licht brak mag worden aangeduid (het gemiddelde polderwater in West-Friesland is 200 mg CL/l).

naber profiel 

Flora en Fauna op het Landje van Naber
Om aan te kunnen geven wat er op het Landje van Naber zoal groeit en bloeit is onderzoek een goede maatstaf. Er is in 1999 een inventarisatie uitgevoerd om de soorten planten vast te stellen. Een onderzoek naar het voorkomen van loopkevers is in 2000 uitgevoerd. Om de muizen op naam te brengen zijn in 1999 en 2000 zogenaamde live traps geplaatst. De vogels worden wekelijks tijdens een rondje op de fiets, op soort en aantallen in kaart gebracht.

Planten op het Landje van Naber
Zoals hiervoor al geschreven komen op het Landje van Naber een aantal brakwater minnende plantensoorten voor. Hiernaast vinden we ook als tereintyperende plantensoort de Veldgerst op het landje. Veldgerst is een grassoort die we vaak aantreffen in oude weilanden die weinig bemest worden. Dit soort graslanden komt nog maar weinig voor in onze omgeving.
Nog een plantensoort die veel voorkomt op het Landje van Naber is Heen. Heen of de vroegere naam Zeebies is een plantensoort die zich goed thuis voelt in een brak terreintype. Op het landje groeit het op de overgang van water naar land. Het is een plantensoort die in een korte tijd de open waterpartijen kan doen dichtgroeien.

Rietorchis op het Landje van Naber
In de zomer 2000 b.v. werd voor de eerste maal een bloeiende Rietorchis aangetroffen op dit hooilandje. Door verarmend beheer van het stukje Landje van Naber waardoor het aantal Rietorchissen steeg naar 15 á 20 planten. Helaas hebben we de afgelopen jaren geen Rietorchissen meer aangetroffen.

Dieren op het Landje van Naber
Een impressie, met foto's van Jaap Bakker uit Hoorn.

Terreinbeheer

naber werkdagzomer1

Geschiedenis
De KNNV is al weer ruim 22 jaar actief bezig op het Landje van Naber. In oktober 1991 werd een vergadering belegd in Grosthuizen bij de pachter van het Landje. Klaas Wijnker wilde graag dat de KNNV de natuurwaarden op het landje veilig stelde. De KNNV reageerde hierop positief en vanaf die tijd doen wij er alles aan om het Landje zo aantrekkelijk mogelijk te houden voor de flora en fauna die daar aanwezig is. Donderdagavond 12 september werd wederom een vergadering gehouden, nu bij Jacob Wijnker (zoon van Klaas). Daarbij werd het Inrichting- en beheersplan voor het Landje van Naber in uitvoering genomen. Het door Landschapsbeheer Noord-Holland geschreven herinrichtingsplan wordt hierbij als uitvoeringsrichtlijn aangehouden.


Nieuw beheer

Nadat tien jaar veelal met handkracht de ruigtes op het Landje binnen de perken werd gehouden van een z.g. weidevogelvriendelijk moeraslandschap, worden nu enige structurele zaken machinaal aangevat. Door subsidies van de postcodeloterij en de provincie Noord-Holland is het mogelijk om de werkzaamheden uit te voeren.
Om het stukje natuur van het Landje van Naber in zijn huidige situatie houden, is hooiland beheer met begrazing van groot belang. De begaanbaarheid van het terrein is momenteel niet optimaal voor begrazing en hooiland-beheer. Door de aanleg van nieuwe dammen, loop- en rijpaden zal de komende jaren de uitdijende rietbegroeiing worden tegen gegaan. Het baggeren van de sloten rond en in het terrein zal de waterhuishouding gunstig beïnvloeden. Twee nieuw te graven poelen gaan voor nog meer waternatuur zorgen.
Het Landje van Naber willen we aantrekkelijk houden voor veel verschillende planten en diersoorten. Hiervoor wordt er een beheer gevoerd dat een open karakter zo goed mogelijk instant houdt. Het grootste gedeelte van het landje wordt hiervoor beweid door koeien en schapen. Een klein stukje van het Landje van Naber wordt al vanaf 1993 jaarlijks gemaaid en het maaisel wordt afgevoerd. Door het z.g. hooilandbeheer wordt dit deel niet verstoord door de koeien en schapen poten. De rust die in de vegetatie groei optreed en de verschraling door de maaiselafvoer, geven sommige planten meer groeikansen.

naber werkdagwinter1Ons Landje van Naber heeft een ware metamorfose ondergaan. In de zomer, tijdens de hittegolf (!), heeft aannemerbedrijf De Wit het Landje onder handen genomen. Als eerste is het schelpenstrandje onder handen genomen. De begroeiing is er afgeschraapt en het geheel is als een soort grafheuvel opgebouwd. En voor de plantenmensen onder ons: het Melkkruid dat op het schelpenstrandje groeide is gespaard en heeft een eigen plekje gekregen. Later in het proces is er worteldoek overheen gelegd met daar weer een laag schelpen bovenop. Het heeft Ben, Michel en mij vervolgens 2 dagen gekost om het worteldoek iets terug te slaan, te stutten met paaltjes en om de “zandzakjes” met schelpen te vullen om ze vervolgens tegen de paaltjes aan te knopen met ijzerdraad. En dat was, geloof mij, een hele klus zeker als je midden in een hittegolf zit en er geen cm² schaduw te vinden is. Maar het resultaat mag er zijn! Een schelpenstrand van zeker 25 m² dat de eerstkomende tijd niet overgroeit zal worden en dat op zijn plaats blijft liggen als er weer water in de plassen komt. Als toegift hebben we er nog een klein eilandje bij gemaakt om het grote strandje beter bereikbaar te maken.

landje29juli aj.pgDe rietschoor die een groot deel van de waterplas in beslag aan het nemen was is een halt toegeroepen door deze drastisch in te korten en te versmallen. In eerste instantie was er niet diep genoeg gegraven zodat er een ontoegankelijk nat rietland zou ontstaan maar dat is later rechtgezet. Het resultaat is een korte, smalle iets hogere rietschoot die makkelijk toegankelijk is, ook voor begrazing. De sloot die door de rietschoot in beslag was genomen is weer open gehaald en twee aanliggende greppels zijn verbreed. De andere twee dwarssloten hebben aan een kant een aflopende oever gekregen.
De greppels in het grasland zijn met een greppelfrees uitgehaald en op diepte gebracht en rondom het land is een rijpad aangelegd met in elke greppel een pvc pijp voor de afwatering. De twee toegangsdammen zijn verstevigd en aan de dijkzijde zijn 4 nieuwe dammen verschenen zodat we later overal goed bij kunnen komen. Om het vee goed binnen de gestelde grenzen te kunnen houden zijn er op elke dam 2 bielzen de grond in geduwd waar we op 1 november, de natuurwerkdag, hekken zullen plaatsen. Eén hek is reeds geplaatst en kan bewonderd worden. De hekken worden gemaakt van hout dat Ben Pronk heeft kunnen krijgen bij een van de verbouwingen op zijn werk. In zijn garage heeft hij alles op maat gezaagd en voorbereid zodat we straks alles alleen nog maar in elkaar hoeven te spijkeren.
Kortom er is daar een aantal mensen ongelofelijk veel werk verzet met als resultaat een Landje van Naber waar we de komende jaren weer mee vooruit kunnen. Het is beter beheerbaar en zal weer beter aan onze doelstelling gaan voldoen.

Werken op het landje van Naber

2015
natuurversterkingOp het Landje van Naber zijn op 22 december 2015 de beschoeiingen bij 3 dammen hersteld. Dit was nodig omdat de oevers uitgespoeld waren en we het Landje bijna niet meer op konden om de komende jaren de werkzaamheden die nodig zijn voor het beheer goed uit te kunnen voeren. De gemeente Hoorn heeft de 66 palen geleverd, Jabob Wijnker de wilgentenen en Peter Langenberg heeft de kraan geregeld en de palen op de juiste plaats ingedrukt. De zonen van Jan Pieter deden het voorwerk om de wilgentenen te kunnen gebruiken in de beschoeiing. Jacob met zijn helpers deden het wilgentenen werk tussen de palen. Ondanks het stormachtige weer met regen, hebben wij een mooi klus geklaard op een economisch optimale wijze.
Hier enkele beelden.

naberkrt1KNNV'ers blijven nodig!

Voor al diegenen die de afgelopen jaren hand- en spandiensten hebben verleend met het mooi houden van het Landje van Naber, blijft het fijnere werk over. Het zijn juist de kleine klusjes met zeis en hark uitgevoerd, die het landschap zijn boeiende uitstraling bezorgen. De komende jaren zijn wij er als KNNVers de juiste mensen voor.

Contact

Jan-Pieter de Krijger,
telefoon (0229) 23 97 24,
e-mail: profparelhoen@quicknet.nl

 

 

Deel deze pagina