zeevang_1Bevroren_sloot_Zeevang

Inleiding

Gebied
Het gebied Polder Zeevang ligt in de provincie Noord-Holland en behoort tot het grondgebied van de gemeenten Zeevang en Edam-Volendam. Het gebied bestaat uit natte graslanden en zoete wateren en beslaat een oppervlakte van 1.862 ha. Een belangrijk deel van het gebied (235 ha) ten zuiden van Warder is in eigendom en beheer bij het Staatsbosbeheer.

Internationale bescherming
In 1980 heeft Nederland zich formeel aangesloten bij de Wetland-Conventie die al in 1971 tot stand kwam in Ramsar (Iran). Dit is een overeemst over watergebieden van internationale betekenis in het bijzonder als verblijfplaats voor watervogels. Doel is deze watergebieden wereldwijd te beschermen tegen vernietiging en verlies van natuurwaarden.

Aanwijzing
Tot 1999 was er in Nederland slechts 50% van de te beschermen gebieden aangewezen. Dit betrof 31 gebieden waaronder de Waddenzee en het IJselmeer. Na aandringen van de Europese unie volgde er in 2000 een inhaalslag. Er werden toen nog eens 49 gebieden aangewezen. Samen met de andere 31 stond de teller op 79. Nederland behoorde vanaf dat moment tot de beste van de klas. Alleen het gebied van De Zeevang werd toen niet aangewezen. Als reden voor de afwijzing werd aangevoerd dat er onvoldoende telgegevens over vogels voor handen waren.

KNNV komt in actie

verkaveling1980Vogelrichtlijngebied
In oktober 2000 is de Vogelwerkgroep in actie gekomen om ervoor te gaan zorgen dat de Zeevang alsnog aangewezen zou worden. De leden van de vogelwerkgroep vonden het noodzakelijk om de vogelrijkdom in de Zeevang in kaart te brengen en daarmee het belang van De Zeevang inzichtelijk te maken. Wij waren namelijk van mening dat het gebied van de Zeevang veel te gemakkelijk van de lijst van vogelrichtlijngebieden was afgevoerd.

Herinrichting
Ons tweede argument om de vogels van “De Zeevang” zichtbaar te maken voor anderen is de herinrichting van “De Zeevang”. Komende jaren worden veranderingen in het gebied in gang gezet. KNNV afdeling Hoorn/West-Friesland samen met Milieufederatie Noord-Holland en Staatsbosbeheer, komen op voor de natuurwaarden die daar aanwezig zijn en proberen deze veilig te stellen. Het bijzondere waterrijke open poldergebied met zijn historische sloten patroon verdient bescherming. De grote vogelaantallen komen juist door dit waterrijke openlandschap naar het gebied.
Er werden afspraken gemaakt om in het winterhalfjaar maandelijks in het Zeevanggebied de aantallen vogels te gaan tellen. Vanaf de eerste telronde in november 2000 heeft het enthousiasme waarmee de tellers het gebied doorkruisen deze “Zeevangtelling” tot een succes gemaakt.
kleine_zwanen
Werkwijze
De gegevens worden verkregen door in groepjes van twee of drie mensen een deel van het Zeevang gebied te doorkruisen. Vanaf de dorps en polder wegen, zijn de vogels goed waar te nemen. Op turflijsten noteren de tellers de soorten en aantallen. De zo verkregen gegevens worden samen met die uit de andere zes deelgebieden samengevoegd tot een totaal overzicht van het gehele gebied.
Het tellen wordt uitgevoerd in de telweekenden die door SOVON Vogelonderzoek Nederland zijn aangegeven. Er vindt zo een landelijk dekkende telling plaats. Voor de Smienten zijn speciale gebiedskaartjes mee genomen. Hierop worden de groepen smienten aangegeven. Het is op deze manier mogelijk om de aan te geven waar de Smienten zich op dat moment ophielden in het poldergebied.

Maandelijkse tellingen in "De Zeevang" van 2000 t/m 2014

Telgegevens
Alle de telgegevens zijn naar SOVON gestuurd. De gegevens zijn ingezet om overheden in het “Zeevanggebied” van informatie te voorzien. Jaarlijks werd een verslag hiervan opgesteld. In 2001 werd een officieel KNNV voortgangsrapport voor dit doel verspreid. Alle deelnemers aan het telwerk kregen maandelijks een actueel overzicht van de verzamelde vogelaantallen.

Door de jaren heen

telgroep2005telgroep2016

Resultaat na 13 jaar
Dertien jaar maandelijks tellen in het winterhalfjaar heeft een beeld opgeleverd van: hoeveel vogels, waar, wanneer, en welke in het veenweidegebied de Zeevang tussen Oudendijk en Edam voorkomen. Een uitstekende prestatie van onze vogelwerkgroepleden.
Niets is veranderlijker dan een vogelbevolking. De verandering heeft direct te maken met het landschap. Vogels zijn zogenaamde opportunisten. Zolang een aantrekkelijk landschap aanwezig en bereikbaar is, vestigen zich daar vogels. Verandert het landschap, dan verdwijnen ze. Door een strenge winter zijn ze er soms een jaartje niet. Door verandering van het landschap kunnen ze langdurig of altijd verdwijnen. Veel vogelsoorten in de Zeevang komen juist naar het gebied omdat het waterrijk is. Waterpeilverlaging geeft verdroging van het landschap, waardoor ze ook kunnen verdwijnen. In november 2014, telden wij voor de eerste maal meer dan 100.000 vogels.
Door jarenlang steeds op dezelfde wijze de in de Zeevang voorkomende vogels te observeren en vast te leggen krijgen we een een idee van wat er veranderd. Zo kan bijvoorbeeld vastgesteld worden dat de Krakeend een vogelsoort die met steeds toenemende aantallen wordt gezien in het gebied.

maxaantal2000-2018bmaxaantal2000-2018o

grafiek

Ganzen
Ganzen komen ook steeds in grotere aantallen naar de Zeevang. In januari en februari heb je een grote kans om ze tijdens een tochtje door de Zeevang vijf ganzensoorten tegen te komen. Vooral het gebied langs het Markermeer heeft grote aantrekkingskracht op ganzen. Het is er goed ganzen kijken. Ga je de komende weken daar eens kijken, dan tref je mogelijk de Grauwe gans met een toom donzige kuikens.

zeevang_2

 

               Resultaten 2000 - 2017

 

2000      
2001 2002 2003 2004
2005 2006 2007 2008
2009 2010 2011 2012
2013 2014 2015 2016
2017      

 



Aanwijzing tot Vogelrichtlijngebied

Rapporten
Al gauw werd duidelijk dat ons veldwerk in een behoefte voorzag. Telkens werden telgegevens aangevraagd. Onze gegevens zijn gebruikt voor het rapport dat door Alterra in 2002 over de vogelaantallen in “De Zeevang” heeft opgesteld. Ze zijn ook gebruikt voor de rapportage die Sovon in 2005 heeft opgesteld, waardoor de uiteindelijke toewijzing heeft plaatsgevonden. Beide rapporten zijn in opdracht van het Ministerie van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) opgesteld.

Aanwijzing
Op 29 september 2005 heeft minister Veerman met een aanwijzing (29 september 2005, Nr. DN. 2005/2648, Directie Natuur, Staatscourant 191, 3 oktober 2005) “De Zeevang” als een belangrijk vogelgebied op de kaart gezet.

winters_tafereel

 

Tot slot

Door deze bescherming zullen vogels en ongetwijfeld andere dieren het gebied als veilige verblijfplaats kunnen aandoen. Door het verbod op jachtactiviteiten ontstaat een rustgebied. Schade die optreedt door verblijf van diersoorten, zal door de overheid worden vergoed aan de gedupeerde. De huidige agrarische bedrijfsvoering heeft geen beperkingen onder de vogelrichtlijn indien het behoud van het voor de vogels zo belangrijke waterrijke open landschap wordt ontzien bij veranderingen in dit landschap.
Het Zeevanggebied behoort door de aanwijzing onder de vogelrichtlijn tot een groep van 80 gebieden in Nederland waar deze bescherming van kracht is. Nederland voldoet hiermee aan de Europese wetgeving die Europese landen verplicht vogels een veilige verblijfplaats te bieden.

Ben Pronk

Deel deze pagina