Schimmelkunst

De slippen bogen prachtig breed naar beneden. Daarboven zat een fraaie gladde schaal, met daarop weer een superdunne bol. Het materiaal daarvan was zo teer en vliezig en had een kleine opening helemaal aan de top. Als ik een designprijs mocht uitreiken, dan zou ik hem aan de gekraagde aardster geven.

Gekraagde aardster (foto Rob Vereijken)
Gekraagde aardster (foto Rob Vereijken)

Bij het tekenen van een paddenstoel, komt er meestal een steel met een hoed op papier. Maar een groot deel van de vruchtlichamen die schimmels maken, lijkt daar helemaal niet op. Mogelijk dat de bijzonder gevormde gekraagde aardster ook moeilijk als paddenstoel wordt herkend.

Een jonge aardster is bol- of uivorming en nog gesloten. Aan de buitenkant zit een dikke wand. Als de paddenstoel zo’n 5 centimeter in doorsnee is geworden, scheurt de wand vanaf de top open. De slippen buigen helemaal naar beneden en drukken zo de aardster een paar centimeter omhoog. Daardoor raakt hij zelfs los van het mycelium. Het mooie bolletje, dat zich in het midden heeft ontwikkeld, komt zo bovenop de gekartelde kraag te liggen. Door het gaatje aan de top ontsnappen de sporen die daar binnenin gemaakt zijn.

De buitenkant van het bruine bolletje is heel dun. Als je er heel zachtjes tegenaan tikt, komt er een mooi bruin sporenwolkje naar buiten. Regendruppels die er tegenaan spetteren, helpen ook mee om het fijne poeder te verspreiden. Omdat de sporen waterafstotend zijn, blijven ze ook stuiven bij vochtig weer.

De gekraagde aardster was vroeger algemeen in de kuststrook en zeldzamer in het binnenland. De laatste jaren vinden we hem steeds vaker in onze omgeving. Het afgelopen weekend ontdekte ik drie exemplaren in mijn eigen stadstuin in de Tilburgse bouwmeestersbuurt. Ze groeiden onder enkele varens naast mijn keukendeur. Blijkbaar was er genoeg dood blad en strooisel om van te eten en werd de bovenwereld nu opgezocht om zich voort te planten.

De afgelopen weken was het prima paddenstoelenweer. Door de combinatie van regen en hoge temperaturen schoten de vruchtlichamen van de schimmels letterlijk als paddenstoelen de grond uit. De vliegenzwammen met de rode hoed met witte stippen zag ik op meerdere plaatsen in tuinen en langs de wegen in onze stad. Op plekken waar een dode boomstronk in de grond is blijven zitten, groeiden groepen van de geel- tot bruinkleurige zwavelkopjes. Deze paddenstoelen met hoed en steel zijn al heel verschillend van vorm en kleur. En dan hebben we het nog niet gehad over de meer bolvormige meniezwammetjes en oranje dropzwammetjes. Ze groeien allebei op dood hout in tuinen en parken, misschien wel samen met het elfenbankje, geweizwammetje en de grijze gaatjeszwam. Alleen de namen van deze paddenstoelen prikkelen al mijn fantasie.

Staatsbosbeheer moedigt ons aan om zelf in het bos paddenstoelen te plukken. Er zijn inderdaad diverse soorten die lekker zijn en weinig soorten zijn giftig. Maar de meeste, zoals de gekraagde aardster, zijn gewoon niet lekker en hebben soms ook nog een bittere of scherpe smaak. Of je nu wel of geen paddenstoelenkenner bent, laat je verwonderen en verrassen door die bijzondere paddenstoelenwereld. Dat kan nog steeds, want voor de komende twee weken is vochtig en zacht weer voorspeld. Zolang er geen nachtvorst is, kun je je neus nog heerlijk in een van de zwammen steken. Omdat de gekraagde aardster een stevige paddenstoel is, houdt hij het vaak nog vol tot in december. Wie weet verschijnt hij ook in uw tuin. Geniet van de grote verzameling van schimmelkunst die nu nog buiten gratis te bewonderen is. De natuur is zo mooi, dat als de mens de gekraagde aardster had bedacht, die allang was opgenomen in de kunstcollectie van Museum De Pont.

Deel deze pagina