Landgoed Koland (foto: Han Runhaar)Het Landgoed Kolland is 118 ha groot en ligt circa 2 km ten westen van Amerongen tussen de winterdijk van de Nederrijn aan de zuidoostzijde en de Ameronger Wetering nabij Leersum (en de Utrechtse Heuvelrug) aan de noordwestzijde. Aan de zuidkant wordt het gebied begrensd door de Lekdijk, aan de oostkant ligt het landgoed Zuylestein.

Qua gebruik en landschap is het zeer gevarieerd van samenstelling, met een afwisseling van langwerpig rechthoekige percelen en perceeltjes weiden, akkers, essenhakhout, essenbos, eikenbos, populierenbos, gemengd bos (ook met berken), eikenlanen, paden en wegen met rijen eiken, populieren, elzen en knotelzen, wilgen of struwelen daarvan, knotwilgen, met tussenliggend veel sloten, slootjes en greppels (in een noordwest-zuidoostoriëntatie), zodat je bijna van een 'romantisch' landgoed kunt spreken. Er liggen aan de randen enkele pachtboerderijen en in het gebied is ook een burgerwoning aanwezig.

Het Landgoed is in het begin van de 20e eeuw als jachtterrein aangekocht door de grootvader van de voorlaatste eigenaar-beheerder de heer Jhr.Mr.L.H.N.F.M. Bosch Ridder van Rosenthal die eind 2004 is overleden. Het is al eerder ondergebracht in een familie BV die valt onder de Natuurschoonwet. Volgens de huidige beheerder (tevens voorzitter van de BV) W. de Beaufort was Kolland vanouds een productiebedrijf met eiken- en essenhakhout en fruitboomgaarden maar is het eikenhakhout omgevormd tot opgaand eikenbos en de boomgaarden tot grasland. De staken van het essenhakhout werden verkocht voor waterwerken en stelen van gereedschap; de zevenjarige cyclus van het hakken wordt nu voortgezet met overheidssubsidie.

De bodem bestaat uit klei op rivierduin; de essen staan op de zwaarste grond, de eiken op het zand en de weiden en akkers, die ooit zijn gediepploegd, op de overgang tussen beide. Door de kwel zowel vanuit de Heuvelrug als de Nederrijn zijn veel delen vrij vochtig of nat, vooral de percelen essenhakhout, maar er is een goede ontwatering via de talrijke sloten en greppels en de Ameronger Wetering. Volgens de Beaufort was Kolland oorspronkelijk veel droger maar is door de stuw bij Maurik het grondwater door kwel uit de rivier veel hoger geworden.

Het weilandgebied is diep ontwaterd, maar vanwege de aanwezigheid van kwel heeft dit weinig invloed op de grondwaterstanden in de bosgedeelten. In de winter van 2003-2004 is een groot deel van het hakhout in het zuidelijke deel van het gebied gekapt en afgevoerd In het gebied zijn sinds de vorige inventarisatie een aantal natuurontwikkelingsmaatregelen genomen. Zo zijn een aantal poelen gegraven, en zijn de grondwaterstanden in de bosgedeeltes verhoogd door het plaatsen van stuwen in de sloten.

De grootschalige kap in het essenhakhout was nodig om een achterstand in het beheer in te halen. Binnen 2 jaar wordt dit meer continu en minder grootschalig. Ook eikenbosgedeelten worden gedund zodat er meer licht in komt; dood hout en een aantal oude en broedbomen worden gespaard.

inventarisatie

Op verzoek van de beheerder van het Landgoed Kolland zijn in 2004 zowel de hogere planten als de broedvogels geïnventariseerd. Voor de mossen gebeurde dit reeds 3 jaar eerder. Ook de paddenstoelenflora is het laatste paar jaar goed onderzocht door biologen van de Provincie Utrecht. Laatstgenoemden deden dit ook al recentelijk voor de hogere planten zodat we daarmee enige vergelijkingen konden maken hoewel zij tevens een gebiedje in de uiterwaard in hun inventarisaties betrokken. In 1999 verrichtte de KNNV Vogelwerkgroep al een eerdere broedvogelinventarisatie..

Voor de leden van de KNNV Wageningen was dit een interessante gelegenheid om een zeldzaam biotoop te kunnen bezoeken, dat anders alleen op de paden voor publiek toegankelijk is. Een binnendijks bos annex weiden en akkers op vochtige rivierklei, maar vooral het essenhakhout dat op nog maar weinig plaatsen in Nederland wordt
geëxploiteerd, is weer eens iets geheel anders dan bijvoorbeeld gebieden
op de Veluwe of Heuvelrug of die van de Rijnuiterwaarden.

beknopte samenvatting

De inventarisatie van de flora (Hogere planten) van het Landgoed Kolland nabij Amerongen door leden van de Plantenwerkgroep KNNV Wageningen en Omstreken in 2004 leverde een plantenlijst van 252 soorten op. Er werden geen soorten aangetroffen die voorkomen op de Rode Lijst 2000 maar wel meerdere planten die interessant zijn wegens hun zeldzaamheid en/of het indiceren van een bijzonder of niet algemeen biotoop, zoals Bosbies, Elzenzegge, Gevleugeld hertshooi, Groot heksenkruid, Holpijp, Vogelkers, Waterviolier en IJle zegge.

De resultaten van de broedvogelinventarisatie geven aan dat Kolland voor broedvogels een aantrekkelijk en afwisselend gebied vormt, met als gevolg een groot aantal soorten (waaronder Wielewaal, Spotvogel, Groene specht, Putter, Boerenzwaluw, Bosuil, Zomertortel en Grauwe gans) en territoria. In vergelijking met 1999 is de soortenrijkdom toegenomen. Dit is voor een deel te verklaren uit waarnemersverschillen (meenemen boerderijen en woningen, meer tellingen in zomerperiode), maar is waarschijnlijk ook voor een deel gebaseerd op een werkelijke toename in het aantal soorten. Zo is het aantal moerasvogels toegenomen als gevolg van de aanleg van poelen.

Aan de hand van de inventarisatieresultaten worden beheersaanbeelingen gedaan

 

Rapport:
Inventarisatie vaatplanten en broedvogels in landgoed Kolland, 2004. D. Prins, J. Runhaar en G.M. Bax (red.). Uitgave KNNV afdeling Wageningen en Omstreken.

Deel deze pagina