In 2009 hebben leden van de KNNV afdeling Wageningen en omstreken het uiterwaarden gebied van de Plasserwaard breed geïnventariseerd. Circa 34 leden van de KNNV hebben uitgebreid gekeken naar vogels, vlinders,libellen, planten, amfibieën en vissen, mossen, paddenstoelen, land- en waterslakken, plantenwespen, graafwespen en krekels en sprinkhanen. Omdat binnen de vereniging in de voorgaande jaren diverse cursussen georganiseerd waren, zoals een vlinder- en libellencursus, een cursus autochtone bomen en struiken, een vogelgeluidencursus en een vleermuizencursus, was de animo groot om de opgedane kennis in het veld toe te passen. De Plasserwaard ligt vrij centraal voor veel leden van onze afdeling, waardoor de drempel om deel te nemen laag lag. De inventarisatie commissie heeft in 2008 in overleg met het Utrechts Landschap besloten de Plasserwaard vanaf de zomerdijk tot aan de voormalige steenfabriek uitgebreid onder de loupe te nemen. Het gebied is vanwege het voorkomen van gevoelige soorten beperkt toegankelijk. Soorten als bever, ijsvogel en ringslang hebben hier een relatief rustig leefgebied. Vanaf 2010 zullen rond de voormalige steenfabriek bouwactiviteiten plaats gaan vinden. Met onze onderzoeksgegevens is de huidige situatie beschreven en kunnen ontwikkelingen gevolgd worden.

Gebied
In de uiterwaarden tussen Rhenen en Wageningen ligt, aangrenzend aan het rivieroeverreservaat de Blauwe Kamer, het natuurgebied de Plasserwaard.Dit gebied is onderdeel van het Noordoever Nederrijn project en gedeeltelijk in beheer bij het Utrechts Landschap, het ligt binnen de Robuuste Ecologische Verbinding Zone en is onderdeel van Natura2000 gebied nr. 67. De Plasserwaard wordt begrensd door de Rijn aan de zuidkant en ligt omringd door weilanden tot aan de Grebbedijk in het noorden. Het pad naarde voormalige steenfabriek Plasserwaard vormt de oostgrens en de Veerweg naarde veerpont Opheusden-Blauwe Kamer de westgrens. Vanwege de gevoeligheid vandit gebied is slechts een klein deel voor publiek opengesteld.

De Plasserwaard omvat extensief beheerde, vochtige en voedselrijke biotopen zoals: halfnatuurlijke graslanden, wielen en gegraven kleiputten met daaromheen moeraszones, grenzend aan en omringd door bemeste weilanden, waar agrarisch beheer plaatsvindt en begrazing door enkele runderen en paarden. De bosranden en struwelen wijzen op
een voedselrijke situatie en opslag van wilg, es en meidoorn zijn de voorboden voor het spontaan ontstaan van ooibos. Door het dynamisch milieu van overstromingen en afzettingen van de rivier samen met extensief beheer, zien we hier verruigings- en bosvormingsprocessen plaatsvinden.

Resultaten
Gelet op de voorkomende soortgroepen planten en dieren, kunnen we concluderen dat de Plasserwaard gekenmerkt wordt door soorten van voornamelijk voedselrijke gebieden en soorten die afhankelijk zijn van veranderende milieufactoren. Dit ligt direct ten grondslag aan de invloed van de rivier op dit gebied, en wel met name door overstroming. De invloed die overstroming heeft op planten en dieren is hier niet onderzocht. De rivier laat veel voedingstoffen achter na overstroming; dit zorgt voor een blijvende voedselrijkdom. Voor veel natuurgebieden in ons land geldt dat (plaatselijke) verschraling een positief effect heeft op de biodiversiteit, terwijl verruiging vaak een beweging richting meer eenvormigheid betekent. Door frequente overstroming zal verschraling in de Plasserwaard slechts plaatselijk, en dan vooral op de hogere delen, realiseerbaar zijn door middel van een enkele keer maaien en afvoeren van het maaisel en begrazing. Echte natuurontwikkeling zou bij een beheer van niets doen en zelfs bij het huidige beheer met begrazing richting bosvorming gaan. Het aandeel bomen zal toenemen, waardoor meer ooibos ontstaat. Voornamelijk zachthoutooibos in de nattere delen en hardhoutooibos op de hogere delen.

Ooibos afgewisseld door terreindelen met de karakteristieke stroomdalflora en daarvan afhankelijke diersoorten samen met de vele plassen, zouden een verrijking voor dit gebied en het Nederlandse landschap betekenen. De bever-, ijsvogel- en ringslangpopulaties die zich hier al gevestigd hebben, zouden daar profijt bij hebben. Voor veel van de onderzochte soortgroepen geldt dat meer variatie in boomsoorten en
leeftijdopbouw van de bomen in het ooibos een verrijking zouden opleveren. Oude
bomen handhaven en dood hout laten liggen, biedt extra natuurkansen. Aanbevolen
wordt de rust in het gebied te handhaven: dit is voornamelijk voor vogels en
zoogdieren van groot belang. Als bovendien het agrarisch medegebruik van de
Plasserwaard meer natuurlijk wordt, is ook hier nog winst voor de natuur te
verwachten. Hoewel in deze inventarisatie niet onderzocht, maar wel het noemen
waard is het belang van de Plasserwaard voor overwinterende vogels waaronder ganzen en eenden.

 In de Plasserwaard zijn tijdens de inventarisatie in 2009 veel verschillende soorten planten en dieren aangetroffen, waaronder 30 soorten van de rode lijst. Op de rode lijst staan dier- en plantensoorten die in hun voortbestaan bedreigd zijn. Terreinbeherende instanties houden in hun beleid en beheer rekening met deze rode lijst soorten. Door middel van beschermingsmaatregelen proberen ze deze soorten weer in aantal te laten toenemen.

Rapport
Goudzwaard, P. en van Dam, D. 2010. Inventarisatie van de Plasserwaard in 2009. KNNV afd. Wageningen e.o., Wageningen.

Deel deze pagina