De afdeling Wageningen e.o. van de KNNV voert al jaren flora- en fauna-inventarisaties uit in diverse gebieden.  In 2011 stond de kwelmoerasinventarisatie van de Renkumse Benedenwaard en de Wageningse Berg op ons pro­gramma. Als uitgangspunt kozen we voor een geïntegreerde landschapsecologische benadering. Als voorbereiding op de inventarisatie werd het gebied daartoe onderverdeeld in geomorfologische (en hydrologische) eenheden, zodanig dat bij een toenemende differentiatie sprake is van steeds homoge­nere eenheden. Immers, onder natuurlijke omstandigheden is de geomorfologie naar verwach­ting een dominante verklarende factor voor het voorkomen van bodems en
vegetatietypen.

Het uiteindelijke doel van de inventarisatie was om relaties vast te stellen tussen aan de geomorfologie en bodem-gerelateerde milieufactoren en verspreidingspatronen van soorten. Inzicht in deze samen­hang kan bijdragen aan beter onderbouwde aanbevelingen voor het beheer.Als eigenaar van de Renkumse Benedenwaard toonde Staatsbosbeheer belangstelling voor de door ons gekozen landschapsecologische benadering en stemde graag in met onze inventarisatie.

In half-natuurlijke terreinen als de Benedenwaard speelt de mens ook een belangrijke rol. Sinds de pre­historie heeft de mens het gebied beïnvloed, onder andere door bedijking, het afgra­ven van klei, waterwinning en veeteelt. Zulke activiteiten hebben ingrijpende invloed op de vegetatie. Daarom hebben we in aanvulling op de geomorfologische kaart ook een kaart van de vegetatiestructuur gemaakt.  Beide kaarten dienden als basis voor de planning van het veldwerk van de verschillende werkgroepen.

 Korte samenvatting resutaten 

Bij de analyse van de veldgegevens zijn diverse relaties vastgesteld tussen de geïnventariseerde soorten en landschapsecologische kenmerken.

Er werden 424 soorten vaatplanten aangetroffen, waaronder 14 soorten die voorkomen op de Rode Lijst vaatplanten.In het inventarisatiegebied zijn 70 soorten mossen gevonden. Vijftien van deze soorten (21%) zijn min of meer zeldzaam, maar Rode Lijstsoorten zijn niet aangetroffen.

Er zijn in totaal 228 soorten paddenstoelen gevonden, daarvan staan er acht op de Rode Lijst Paddenstoelen.

Er werden 654 territoria geteld met in totaal 62 soorten broedvogels. Daaronder bevonden zich negen Rode Lijstsoorten:

Er zijn in totaal 22 soorten dagvlinders (meer dan 2000 vlinders geteld). Hieronder bevonden zich twee Rode Lijstsoorten. Er werden geen soorten aangetroffen van de in 2011 voorgestelde Rode Lijst Libellen

Met 12 soorten zoetwatervis (twee Rode Lijstsoorten: Bittervoorn en Vetje) waren de plassen in de uiter­waard in totaal redelijk visrijk.

Tussen 3 mei en 26 september zijn in drie plassen watermonsters genomen. In twee plassen is vier maal gemonsterd en in een plas een maal. In de watermonsters werden 70 verschillende soorten algen en trilhaardiertjes gevonden.

Er zijn 16 soorten zoetwaterslakken gevonden en vijf soorten tweekleppigen. Er werden geen Rode Lijstsoorten aangetroffen.

Er zijn in totaal 28 soorten landslakken gevonden, waaronder twee Rode Lijstsoorten.

Er zijn 222 kevers gevangen (handvangsten) en gedetermineerd. Er zijn 114 verschillende soorten ge­vonden. De meeste soorten behoren tot de algemene tot zeer algemene soorten. Er bestaat geen officiële rode lijst, maar wel een informele lijst uit 1999. Een soort van deze lijst werd op de Berg gevangen.

Tussen 27 mei en 21 oktober is zeven keer op een vaste positie in het gebied, tus­sen de Berg en de uiterwaard gemonsterd. Met twee vanglakens en een lamp van 250 Watt werden de nachtvlinders gelokt. Er werden 117 soorten gevangen, wat een relatief hoog aantal is. De aantallen per soort waren echter laag.

Om de biodiversiteit te verhogen moet het beheer gericht zijn op variatie in de structuur en samenstel­ling van de vegetatie. Op grond van de geomorfologische gradiënten in het landschap, gaande van stuwwalplateau naar rivieroever, is deze variatie op verschillende schaalniveaus mogelijk en kan deze met gericht beheer versterkt worden. In het rapport worden diverse beheersaanbevelingen gedaan.


Rapport:
Dam, D. van e.a. 2012. Inventarisatie van de Renkumse benedenwaard en de Wageningse berg. Een landschaps-ecologische benadering. KNNV-afdeling ageningen e.o.

Deel deze pagina