Vreemde eend in de bijt

De aanhoudende winter heeft heel wat vogels de stad in gejaagd. In mijn tuin midden in Tilburg verscheen plots een groep sijsjes, daarna twee putters en bijna constant scharrelen wat vinken op de grond tussen de planten. Terwijl mijn vijver is dichtgevroren zijn er nog genoeg plekken in de stad waar het water open is of het ijs in ieder geval een wak heeft. De oplettende voorbijganger heeft grote kans om daar nu een vreemde zwart-witte eend te ontdekken. De kuifeend duikt letterlijk op meerdere plaatsen op.

Kuifeend (foto: Ad Kolen)

Een kuifeend is zo’n 15 centimeter kleiner dan onze gewone wilde eend. De mannetjes vallen het beste op met het zwarte verenpak, waarbij de witte buik en flanken scherp afsteken. De ogen zijn mooi geel en aan de achterkant van de kop hangen wat veren naar beneden, waardoor hij een achterover hangende kuif heeft. Mannetjes eenden zijn vaak bont gekleurd. Zo heeft de wilde eend een mooie groene kop en een bruine borst. De vrouwtjes hebben een schutkleur; bij de wilde eend is zij lichtbruin en bij de kuifeend donderbruin. Een felle of opvallende kleur is bij dit geslacht onhandig. Als ze op het nest zitten te broeden, zouden ze wel heel gemakkelijk opvallen voor een rover die het op de eend of de eieren gemunt heeft.

Maar ook als wij een kuifeend ontdekt hebben, is hij regelmatig moeilijk vindbaar en ineens verdwenen. Het zijn namelijk heel goede duikers die secondenlang onder water kunnen blijven. Ondertussen zoeken ze in de wintertijd vooral naar driehoeksmosseltjes die op de bodem te vinden zijn. Als ze er een gevonden hebben, moeten zij de voedzame inhoud er nog uit zien te krijgen. De mosselkleppen van de schelp krijgen ze met de snavel echt niet open. Ze slikken de mosseltjes gewoon door, waarna de maag de harde buitenkant gaat kraken. Ze jagen ook op makkelijker verteerbaar voedsel, zoals kreeftjes, muggenlarven en andere waterinsecten.

Als de zon op een groep kuifeenden schijnt, vallen de mooie witte zijkanten van de mannetjes heel goed op. Daardoor ontdek je ze al vanaf een grote afstand. In het buitengebied zitten vaak grote groepen van tientallen of honderden kuifeenden. Vogels uit Noord- en Oost-Europa overwinteren hier, terwijl een groot deel van de jonge kuifeenden uit Nederland de winter in Zuid-Europa doorbrengen.

Hoewel het aantal overwinterende kuifeenden in de stad vrij laag is, is het nu wel de tijd om ze tegen te komen op plaatsen waar geen ijs ligt. Op dit moment zitten er verschillende op het Wilhelminakanaal en natuurlijk in de Dongevallei in de Reeshof. Vogelliefhebber Ad Kolen kijkt daar al negen jaar naar de vogels en in de wintermaanden trof hij er regelmatig tussen de 30 en 35 kuifeenden aan.

Ook ontdekte hij daar ieder voorjaar één of twee territoria van deze watervogels. Omdat de eendenparen zich tijdens het broeden vrijwel niet laten zien, kon slechts een enkele keer ook een moeder met jongen gespot worden. De bruine eendenkuikens hebben weinig duikles nodig, want binnen een paar uur verdwijnen die donzige bolletjes ook onder water.

Nu noemt men mij óók een vreemde eend in de bijt. Het Milieucafé houdt een verkiezing van het mooiste natuurplekje van Tilburg en omgeving. Er zijn 13 gebieden genomineerd en ik ben de ambassadeur van de Tilburgse Stadsnatuur, die zich tussen de zogenaamde ‘echte’ natuurgebieden staande moet weten te houden. De gebieden zijn nu al te bekijken via de site www.milieucafe.nl en tussen 12 en 28 maart kun je daar je stadsstem uitbrengen. Voor sommigen een absurde keuze omdat er geen natuurwaarde is, maar jullie lezers weten ondertussen wel beter.

Deel deze pagina